Wyszehrad

Vyšehrad to skalne wzgórze nad Wełtawą w Pradze, na którym od X wieku istniała warownia będąca — obok Zamku Praskiego — drugą historyczną siedzibą czeskich książąt. Dziś to spokojny park pełen zabytków, punkt widokowy na miasto i miejsce spoczynku najważniejszych postaci czeskiej kultury.

Skąd wzięła się twierdza na Vyšehradzie?

Osadnictwo na skale nad rzeką sięga pierwszej połowy X wieku — pierwotnie miejsce nosiło nazwę zbliżoną do Chrasten i pełniło funkcję warowną. Z Vyšehradem wiąże się jedna z najsłynniejszych czeskich legend: to stąd księżna Libuše, uznawana za prorokinię i współzałożycielkę Pragi, miała wygłosić przepowiednię o przyszłej chwale miasta rozciągającego się u stóp wzgórza. Do legendarnej tradycji miejsca należą też opowieści o Przemyśle Oraczu oraz o Horymírze i jego koniu Šemíku, który miał uratować pana przed śmiercią słynnym skokiem z wyszehradzkich murów do Wełtawy. Obecny, barokowy kształt fortyfikacji — potężne bramy i wały — twierdza zawdzięcza przebudowie po bitwie pod Białą Górą, gdy Vyšehrad zyskał czysto wojskowy charakter.

Co warto zobaczyć na terenie Vyšehradu?

Najstarszym zachowanym budynkiem na wzgórzu, a zarazem jednym z najstarszych w całej Pradze, jest romańska Rotunda św. Marcina, wzniesiona w ostatniej tercji XI wieku. Dominantą całego zespołu pozostaje neogotycka bazylika św. Piotra i Pawła z charakterystycznymi dwuwieżowymi fasadami — jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów praskiej panoramy widocznych z wielu punktów miasta. W parkowej części Vyšehradu, między 1948 a 1970 rokiem, ustawiono monumentalne rzeźby dłuta Josefa Václava Myslbeka, przedstawiające postaci z czeskich mitów i podań: Lumíra z Pieśnią, Záboja i Slavoja oraz Ctirada i Šárkę.

Dlaczego cmentarz na Vyšehradzie jest tak ważny?

Przy bazylice znajduje się Cmentarz Wyszehradzki wraz ze zbiorowym grobowcem Slavín — narodowe miejsce pochówku najwybitniejszych Czechów. Cmentarz w obecnym kształcie powstał z inicjatywy proboszcza Václava Štulca w latach 70. XIX wieku, na miejscu starszego cmentarza istniejącego od 1660 roku; swój dzisiejszy wygląd zyskał od 1869 roku. Sam Slavín, zaprojektowany przez architekta Antonína Wiehla, wzniesiono w latach 1889–1893 jako wspólny grobowiec dla zasłużonych postaci narodowego życia — spoczywa w nim 56 osób. Na cmentarzu pochowano ponad 600 czeskich pisarzy, naukowców, poetów, artystów, aktorów i polityków, a wśród najsłynniejszych nazwisk znajdują się kompozytorzy Antonín Dvořák i Bedřich Smetana.

Co jeszcze przyciąga turystów na Vyšehrad?

Poza zabytkami sakralnymi i cmentarzem, Vyšehrad ceniony jest przede wszystkim za widoki — z barokowych wałów i bastionów rozciąga się jedna z najlepszych panoram Pragi i zakola Wełtawy, znacznie mniej zatłoczona niż punkty widokowe przy Zamku Praskim.

Najczęstsze pytania

Czy Vyšehrad to to samo co węgierskie miasto Visegrád? Nie — to zupełnie inne miejsca. Polska nazwa "Wyszehrad" bywa myląco stosowana zarówno do praskiej twierdzy nad Wełtawą, jak i do węgierskiego miasteczka Visegrád koło Budapesztu; opisany tu obiekt to praski Vyšehrad.

Co jest najstarszym zabytkiem na Vyšehradzie? Romańska Rotunda św. Marcina z końca XI wieku — najstarszy zachowany budynek w całej Pradze.

Kto jest pochowany na cmentarzu Vyšehradzkim? Ponad 600 wybitnych Czechów, w tym w grobowcu Slavín — kompozytorzy Antonín Dvořák i Bedřich Smetana.

Z czym związana jest legenda o Vyšehradzie? Z księżną Libušy, która miała stąd przepowiedzieć przyszłą sławę Pragi, a także z podaniami o Przemyśle Oraczu i o Horymírze z koniem Šemíkiem.