Gorlice

Gorlice to nazwa największej podziemnej sali w kazamatach Wyszehradu (Vyšehrad), starej warowni wznoszącej się na wzgórzu nad Wełtawą w Pradze. To jedno z ciekawszych, choć wciąż mało znanych miejsc w mieście — podziemne wnętrze, które przez wieki zmieniało funkcję, a dziś kryje oryginalne barokowe rzeźby zdjęte z Mostu Karola.

Skąd wzięła się nazwa Gorlice?

Nazwa nie ma nic wspólnego z Pragą ani Czechami — odwołuje się do bitwy pod Gorlicami, stoczonej w maju 1915 roku w Galicji, na terenie dzisiejszej południowej Polski. To właśnie tam wojska austro-węgierskie, wspierane przez Niemców, przełamały front rosyjski w jednej z najważniejszych operacji I wojny światowej na froncie wschodnim. Salę w praskich kazamatach ochrzczono tym imieniem dopiero po wojnie, jako gest upamiętnienia zwycięstwa armii habsburskiej — nazwa przyjęła się i funkcjonuje do dziś, choć sama sala powstała znacznie wcześniej.

Jak powstała podziemna sala?

Kazamaty Wyszehradu to efekt barokowej przebudowy dawnego przemyślańskiego grodu na nowoczesną twierdzę, którą Habsburgowie prowadzili od połowy XVII wieku, mniej więcej między 1656 a 1678 rokiem. Sala Gorlice powstała niejako przy okazji — kiedy budowniczy fortyfikacji zmieniali kształt bastionu świętego Bernarda, w jego wnętrzu wygospodarowano ogromną, jak na warunki podziemne, przestrzeń o powierzchni około 290 metrów kwadratowych i wysokości sięgającej 12 metrów. To wciąż największe podziemne pomieszczenie w historycznej części Pragi.

Pierwotnie sala pełniła funkcje czysto wojskowe — służyła jako miejsce zbiórki żołnierzy garnizonu oraz magazyn zaopatrzenia i amunicji. Z czasem jej przeznaczenie się zmieniało: bywała składem żywności, a w pewnym okresie nawet halą produkcyjną, zanim ostatecznie trafiła na trasę turystyczną.

Co zobaczysz w środku?

Od lat 90. XX wieku w sali Gorlice eksponowanych jest sześć oryginalnych barokowych rzeźb zdjętych niegdyś z Mostu Karola, gdzie dziś stoją już tylko ich kopie — chroniąc oryginały przed dalszym niszczeniem przez warunki atmosferyczne. Wśród nich są: Madonna opiekująca się świętym Bernardem dłuta Matyáša Václava Jäckela (1709), święty Augustyn i święty Mikołaj z Tolentino, obaj wykonani przez Jana Bedřicha Kohla (1708), święty Wojciech Ferdinanda Maxmiliana Brokoffa (1709), święta Anna, ponownie autorstwa Jäckela (1707), oraz święta Ludmiła z małym Wacławem dłuta Matyáša Bernarda Brauna (1724). To rzadka okazja, by obejrzeć te dzieła z bliska, w naturalnym dla nich, chłodnym wnętrzu kazamat.

Jak zwiedzić kazamaty i salę Gorlice?

Trasa turystyczna prowadząca do sali Gorlice liczy około 300 metrów i zaczyna się w najstarszych fragmentach kazamat, pod bastionem świętego Bernarda, których fundamenty sięgają 1654 roku. Zwiedzanie odbywa się w grupach liczących maksymalnie około 30 osób i trwa zwykle od 45 do 60 minut. Oprowadzanie prowadzone jest po czesku i angielsku, a dla gości mówiących innymi językami dostępny jest audioprzewodnik. Trasa jest przystosowana dla osób poruszających się na wózku. Bilet zazwyczaj obejmuje też dostęp do wystawy poświęconej dziejom Wyszehradu, prezentowanej w budynku dawnej prochowni na terenie twierdzy.

Jak dotrzeć na Wyszehrad?

Wyszehrad znajduje się na wzgórzu nad Wełtawą, w południowej części centralnej Pragi, kilka kilometrów od Starego Miasta. Najwygodniej dojechać metrem linii C do stacji Vyšehrad — stamtąd do bramy twierdzy jest tylko kilka minut spacerem. Warto połączyć wizytę w kazamatach ze spacerem po samym wzgórzu, skąd rozciąga się jeden z ładniejszych widoków na miasto i Wełtawę.

Najczęstsze pytania

Skąd wzięła się nazwa sali Gorlice, skoro nie ma nic wspólnego z Prahą? Nazwę nadano po I wojnie światowej na cześć bitwy pod Gorlicami z 1915 roku, w której wojska austro-węgierskie odniosły ważne zwycięstwo nad armią rosyjską. Sama sala powstała jednak dużo wcześniej, w drugiej połowie XVII wieku.

Czy można zwiedzić salę samodzielnie, bez przewodnika? Nie — kazamaty i salę Gorlice zwiedza się w ramach zorganizowanego oprowadzania grupowego, ze względów bezpieczeństwa i ochrony zabytku.

Ile trwa zwiedzanie i jak długa jest trasa? Trasa liczy około 300 metrów, a całe zwiedzanie trwa zazwyczaj 45–60 minut.

Czy sala Gorlice jest dostępna dla osób na wózku? Tak, trasa prowadząca przez kazamaty do sali Gorlice została przystosowana do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością.