Raftsmen monument at Výtoň, Prague

Pomnik plaviarzy stoi na Výtoni w Pradze, w niewielkim parku na południe od dawnej komory celnej Podskalí, przy nadbrzeżu na granicy praskiego Nowego Miasta. To skromny, ale wymowny akcent w krajobrazie tej części nabrzeża Wełtawy – przypomina o zawodzie, który przez stulecia kształtował życie tej dzielnicy, zanim zniknął wraz z regulacją rzeki i rozwojem kolei.

Komu poświęcony jest pomnik?

Napis na cokole – „Na paměť podskalských plavců – vorařů", czyli „Ku pamięci podskalskich flisaków – plaviarzy" – jasno wskazuje adresata. Chodzi o mieszkańców dawnego Podskalí, praskiej osady portowej leżącej wzdłuż Wełtawy, którzy zajmowali się spławianiem drewna i towarów rzeką oraz obsługą łodzi transportowych. Zawód ten był przez wieki jednym z filarów gospodarczych tej części miasta – Podskalí żyło z rzeki, zanim nowoczesna infrastruktura transportowa odebrała flisactwu jego dawne znaczenie.

Kto i kiedy postawił ten pomnik?

Pomnik wykonał rzeźbiarz Jan Jiříkovský, a odsłonięto go w 1971 roku. Powstał z inicjatywy stowarzyszenia Vltavan – organizacji zrzeszającej dawnych flisaków i ich potomków, powstałej w drugiej połowie XIX wieku, gdy tradycyjny zawód zaczynał już zanikać, a jego przedstawiciele chcieli zachować pamięć o własnej historii i wspólnocie zawodowej. Sam pomnik powstał z okazji stulecia założenia tego stowarzyszenia – na kamiennym bloku widnieje nazwa „Vltavan" wraz z symbolem organizacji, a poniżej, na cokole, wspomniana inskrypcja poświęcona plaviarzom.

Dlaczego akurat Výtoň?

Lokalizacja nie jest przypadkowa. Výtoň leży w bezpośrednim sąsiedztwie dawnej komory celnej Podskalí – miejsca, przez które od dawna przechodziły towary transportowane Wełtawą, zanim trafiały dalej do miasta. To właśnie tutaj krzyżowały się losy praskich flisaków, kupców i urzędników celnych. Postawienie pomnika w tym konkretnym punkcie nabrzeża, a nie gdzie indziej w mieście, podkreśla, że mowa o bardzo lokalnej, podskalskiej tradycji, a nie o ogólnej idei żeglugi rzecznej.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Pomnik znajduje się w niewielkim, kameralnym parku, który dziś stanowi ciche miejsce odpoczynku wśród zieleni, tuż przy ruchliwym nadbrzeżu. To punkt, który łatwo pominąć, spiesząc się wzdłuż rzeki, ale warto się zatrzymać – to jeden z niewielu materialnych śladów po codziennym, ciężkim zajęciu, które przez stulecia wiązało mieszkańców Podskalí z Wełtawą. W okolicy zachowały się też inne elementy związane z dawną komorą celną i tradycją żeglarską tej części Pragi, co pozwala złożyć sobie pełniejszy obraz historii tego miejsca.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na Výtoni w Pradze, w małym parku na południe od dawnej komory celnej Podskalí, przy nadbrzeżu Wełtawy.

Kto stworzył pomnik i kiedy? Rzeźbiarz Jan Jiříkovský, odsłonięty w 1971 roku z okazji stulecia stowarzyszenia Vltavan.

Komu poświęcony jest pomnik? Podskalskim flisakom i plaviarzom – mieszkańcom dawnej praskiej osady portowej Podskalí, którzy zajmowali się transportem rzecznym na Wełtawie.

Czy w pobliżu są inne pamiątki po tej tradycji? Tak, pomnik sąsiaduje z terenem dawnej komory celnej Podskalí, historycznie związanej z rzeczną żeglugą towarową w Pradze.