Windmill Větrník

Větrník to dawny wiatrak typu holenderskiego w praskiej dzielnicy Břevnov (Praga 6), stojący na granicy ogrodów klasztoru benedyktynów, przy ulicy U Větrníku, na wysokości około 360 m n.p.m. Od 1958 roku obiekt jest wpisany do Centralnego Rejestru Zabytków Kultury Republiki Czeskiej. Dziś budynek pełni funkcję pensjonatu, a jego charakterystyczna bryła pozostaje jednym z niewielu materialnych śladów po dawnym młynarstwie wiatrowym w Pradze.

Jak stary jest wiatrak Větrník?

Historia młynarstwa w tym miejscu sięga średniowiecza — w dokumencie fundacyjnym klasztoru w Břevnovie z 993 roku, wśród należących do niego posiadłości, wymieniono pięć młynów: trzy wodne nad Wełtawą oraz dwa bliżej nieokreślone. Nie wiadomo z całą pewnością, czy któryś z nich stał dokładnie w miejscu dzisiejszego Větrníku, ale pierwsze wyobrażenie wiatraka w tej właśnie lokalizacji pochodzi z 1721 roku — to rycina przedstawiająca zespół klasztoru w Břevnovie, oparta na wcześniejszym rysunku Kiliana Ignaca Dientzenhofera. Za budowniczego obecnie stojącego wiatraka uznaje się Krzysztofa Dientzenhofera, a rok 1722, wykuty na niewielkim kamiennym portalu, oznacza datę zakończenia budowy.

Co działo się z młynem w kolejnych stuleciach?

W 1840 roku obok istniejącego wiatraka postawiono drugi młyn tego samego, holenderskiego typu — nie przetrwał on jednak do naszych czasów, został rozebrany w 1912 roku podczas przebudowy okolicy. Starszy wiatrak, ten zachowany do dziś, pozostawał własnością klasztoru do 1794 roku, kiedy to przeszedł w ręce rodziny młynarskiej Kohoutków. Działalność młynarska ustała w latach 60. XIX wieku. W 1899 roku praski restaurator Jan Josef Černohorský odkupił budynek, będący wówczas już ruiną, a rok później dobudował do niego część mieszkalną. Na dziedzińcu powstała wówczas letnia restauracja, która działała aż do 1927 roku. Sam wiatrak przeszedł gruntowną rekonstrukcję w 1905 roku.

Czy da się go dzisiaj zwiedzić?

Větrník jest obecnie jedynym zachowanym wiatrakiem w Pradze i funkcjonuje jako pensjonat, co oznacza, że wnętrza nie są ogólnodostępne w sposób typowy dla muzeów czy zabytków otwartych dla zwiedzających — to raczej obiekt noclegowy niż punkt na trasie turystycznej z regularnymi godzinami otwarcia. Sama bryła budynku i otoczenie przy klasztornym ogrodzie pozostają jednak widoczne z zewnątrz i stanowią ciekawy przystanek podczas spaceru po Břevnovie i Střešovicach.

Gdzie dokładnie się znajduje?

Wiatrak stoi przy ulicy U Větrníku, na granicy Břevnova i Střešovic, tuż przy ogrodach klasztoru benedyktynów w Břevnovie — jednego z najstarszych klasztorów męskich w Czechach. Okolica ta, dziś spokojna, willowa część Pragi 6, w przeszłości była typowym przedmieściem z zabudową gospodarczą związaną właśnie z młynarstwem.

Najczęstsze pytania

Czy Větrník to jedyny wiatrak w Pradze? Tak, jest to jedyny zachowany do dziś wiatrak na terenie Pragi.

Kto zbudował wiatrak Větrník? Za budowniczego uznaje się Krzysztofa Dientzenhofera, a rok ukończenia budowy — 1722 — jest wykuty na kamiennym portalu obiektu.

Czy można zwiedzić wnętrze wiatraka? Budynek pełni obecnie funkcję pensjonatu, więc nie jest to standardowy obiekt turystyczny z wejściem dla zwiedzających — można go jednak obejrzeć z zewnątrz.

Od kiedy Větrník jest zabytkiem? Od 1958 roku znajduje się w Centralnym Rejestrze Zabytków Kultury Republiki Czeskiej.

Czy przy wiatraku działała kiedyś restauracja? Tak, od 1900 roku na dziedzińcu funkcjonowała letnia restauracja, czynna do 1927 roku.