Monument to Otto Wichterle

Pomnik Otto Wichterlego to nietypowa rzeźba w kształcie rozłożystego, liściastego drzewa, w którego koronie wpisano numery patentów słynnego czeskiego chemika – wynalazcy miękkich soczewek kontaktowych. Monument stoi w praskiej dzielnicy Petřiny, tuż przed budynkiem Instytutu Chemii Makromolekularnej Czeskiej Akademii Nauk, instytucji, z którą Wichterle był związany przez dekady swojej kariery naukowej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Rzeźba znajduje się na Náměstí Heyrovského (placu Heyrovského) w Praze 6 – Petřinach, bezpośrednio przed siedzibą Instytutu Chemii Makromolekularnej (ÚMCH) Czeskiej Akademii Nauk. To miejsce nieprzypadkowe: właśnie w tym instytucie Wichterle prowadził badania nad materiałami polimerowymi, które doprowadziły go do przełomowego wynalazku.

Kto jest autorem rzeźby i kiedy powstała?

Autorem projektu jest rzeźbiarz Michal Gabriel, który współpracował z architektami Olegem Hamanem i Janą Podpěrovą. Ich koncepcja zwyciężyła w publicznym konkursie, do którego zgłoszono aż 45 propozycji. Kamień węgielny pod pomnik uroczyście położono 27 października 2003 roku – w dniu, w którym Otto Wichterle obchodziłby dziewięćdziesiąte urodziny. Sam pomnik odsłonięto oficjalnie 31 października 2005 roku.

Jak wygląda pomnik i co oznaczają liczby na jego koronie?

Centralnym motywem kompozycji jest metalowe, liściaste drzewo. W jego koronie umieszczono 64 numery patentów, jakie Wichterle uzyskał w ciągu swojej kariery wynalazcy. Taka forma – drzewo jako nośnik osiągnięć naukowca – nawiązuje symbolicznie do rozgałęzionej, wielowątkowej działalności badawczej uczonego, który był autorem około 150 wynalazków i patentów. Na pomniku umieszczono również napis informujący, że Otto Wichterle był wybitnym uczonym, urodzonym w 1913 i zmarłym w 1998 roku, a liczby wpisane w koronę rzeźby to numery jego patentów.

Kim był Otto Wichterle?

Otto Wichterle (1913–1998) urodził się w Prostějovie na Morawach. Studiował inżynierię chemiczną na praskiej politechnice (dzisiejszej Wysokiej Szkole Chemiczno-Technologicznej), gdzie później również wykładał – aż do zamknięcia uczelni przez okupanta w 1939 roku. W czasie wojny przeniósł się do Zlína, gdzie pracował w laboratoriach badawczych firmy obuwniczej Baťa. Po wojnie wrócił do pracy naukowej i akademickiej w Pradze.

Skąd wziął się pomysł na soczewki kontaktowe?

Według relacji samego uczonego pomysł na miękkie soczewki kontaktowe narodził się w 1952 roku, gdy Wichterle wracał pociągiem do Pragi. W przedziale towarzyszył mu mężczyzna czytający czasopismo okulistyczne, co skierowało myśli naukowca w stronę problemu korekcji wzroku. Wichterle opracował wówczas hydrożelowy materiał zdolny do wchłaniania wody, który stał się podstawą pierwszych na świecie miękkich soczewek kontaktowych – wynalazku, z którego korzystają dziś miliony ludzi na całym świecie.

Jaką pozycję zajmował Wichterle w nauce czeskiej?

Otto Wichterle był członkiem licznych międzynarodowych towarzystw naukowych, laureatem wielu zagranicznych nagród oraz honorowym profesorem kilku uniwersytetów. Opublikował ponad dwieście prac naukowych. Karierę zwieńczył pełnieniem funkcji pierwszego przewodniczącego Czechosłowackiej Akademii Nauk po przemianach z 1989 roku – co dodatkowo podkreśla rangę, jaką cieszył się w środowisku naukowym swojego kraju.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik znajduje się w dzielnicy Petřiny, nieco na uboczu głównych tras turystycznych centrum Pragi, w bezpośrednim sąsiedztwie instytutu naukowego, z którym związana jest historia wynalazku. To miejsce szczególnie interesujące dla osób zainteresowanych historią nauki i techniki, a nie typowy punkt na klasycznej trasie zwiedzania zabytków miasta.

Najczęstsze pytania

Kim był Otto Wichterle? Czeskim chemikiem (1913–1998), wynalazcą miękkich soczewek kontaktowych, związanym zawodowo z Instytutem Chemii Makromolekularnej Czeskiej Akademii Nauk w Pradze.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na Náměstí Heyrovského w praskiej dzielnicy Petřiny, przed budynkiem Instytutu Chemii Makromolekularnej Czeskiej Akademii Nauk.

Kto jest autorem pomnika? Rzeźbiarz Michal Gabriel we współpracy z architektami Olegem Hamanem i Janą Podpěrovą, zwycięzcy konkursu publicznego wśród 45 zgłoszeń.

Kiedy odsłonięto pomnik? 31 października 2005 roku; kamień węgielny położono wcześniej, 27 października 2003 roku, w dniu 90. urodzin uczonego.

Co przedstawia rzeźba? Liściaste drzewo, w którego koronie wpisano 64 numery patentów Otto Wichterlego.

Za jaki wynalazek Wichterle jest najbardziej znany? Za opracowanie miękkich soczewek kontaktowych, których pomysł narodził się w 1952 roku podczas podróży pociągiem do Pragi.