Wiatrak w Starém Poddvorově

Wiatrak w Starém Poddvorově to drewniana budowla wiatrakowa typu niemieckiego, stojąca na wzgórzu około trzech kilometrów od wsi, w kierunku Čejkovic. To jeden z nielicznych zachowanych na Morawach przykładów wiatraka, w którym całą górną część konstrukcji można było obracać tak, by skrzydła zawsze ustawiały się pod wiatr — rozwiązanie typowe dla tzw. wiatraków kozłowych.

Skąd wziął się ten wiatrak i ile ma lat?

Konstrukcję wzniesiono w 1870 roku, w całości z drewna. Wiatrak nie stał od początku w obecnym miejscu — podobnie jak wiele budowli tego typu na Podluží, był przenoszony i odbudowywany w kolejnych lokalizacjach, zanim trafił na wzgórze koło Starého Poddvorova. W 1890 roku uszkodziła go silna wichura, po czym budowlę odremontowano i przywrócono do użytku. Wiatrak pracował aż do 1941 roku, a po wojnie krótko wznowił działanie i młynował jeszcze do 1949 roku.

Jak działa jego konstrukcja?

Sercem takiego wiatraka jest pojedynczy pionowy słup, na którym osadzona jest cała drewniana skrzynia z mechanizmem młyńskim i skrzydłami. Dzięki temu młynarz mógł obrócić całą górną część budowli wokół osi, ustawiając skrzydła dokładnie pod kierunek wiejącego wiatru — bez tego zabiegu wiatrak nie mełłby efektywnie przy zmiennej pogodzie, częstej na otwartych wzgórzach Podluží.

Co widać ze wzgórza, na którym stoi wiatrak?

Wzniesienie, na którym postawiono wiatrak, daje szeroki widok na okolicę — w stronę Bukovanských (Buchlovských) wzgórz oraz na wschód, ponad żyzną równiną Podluží, aż po podnóża Białych Karpat. Okolicę wypełniają winnice i sady, typowe dla tej części Slovácka, znanej jako region winiarski.

Czy wiatrak można zwiedzić?

Tak. Wiatrak ma status zabytku — w 1993 roku, wkrótce po aksamitnej rewolucji, uznano go za zabytek narodowy, a w 2003 roku przeszedł gruntowną renowację. Obecnie obiekt otwierany jest sezonowo, głównie od lipca do września, a zwiedzanie wnętrza odbywa się zazwyczaj w weekendy. W sezonie organizowane bywają też wieczorne pokazy z podświetleniem budowli, co pozwala oglądać ją także po zmroku. Informacji o aktualnych terminach udziela urząd gminy Starý Poddvorov.

Dlaczego ten wiatrak jest wyjątkowy na tle innych w regionie?

Wiatraki typu kozłowego były niegdyś częstym widokiem na wzgórzach południowej Moravy, jednak większość z nich nie przetrwała do naszych czasów — rozebrano je lub zniszczyła pogoda i czas. Wiatrak w Starém Poddvorově należy do nielicznych ocalałych egzemplarzy tego typu w okolicach Hodonína, co czyni go ważnym świadectwem dawnej gospodarki wiejskiej regionu Podluží, opartej na wietrznym młynarstwie zboża.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi wiatrak? Na wzgórzu około trzech kilometrów od Starého Poddvorova, w kierunku Čejkovic, w powiecie Hodonín, w kraju południowomorawskim.

Z jakiego roku pochodzi wiatrak? Konstrukcję wzniesiono w 1870 roku, w całości z drewna.

Jak długo wiatrak pracował? Młynował do 1941 roku, a po wojnie ponownie działał krótko, do 1949 roku.

Czy wiatrak jest zabytkiem? Tak, od 1993 roku ma status zabytku narodowego, a w 2003 roku przeszedł gruntowną renowację.

Kiedy można zwiedzić wnętrze? Sezonowo, głównie od lipca do września, zazwyczaj w weekendy — czasem także wieczorem, przy podświetleniu.

Co widać z wiatraka? Widok obejmuje Bukovanské (Buchlovské) wzgórza oraz równinę Podluží aż po podnóża Białych Karpat.