Wiatrak w Kloboukach u Brna

Wiatrak w Kloboukach u Brna to drewniany wiatrak typu kozłowego, stojący na wzniesieniu na skraju miasteczka w powiecie Brzecław, na Morawach Południowych. Choć obecna konstrukcja pochodzi z lat 80. XX wieku, wiernie odtwarza wiatrak, który stał w tym miejscu od połowy XVIII wieku i był ostatnim z kilku młynów wiatrowych, jakie kiedyś działały w Kloboukach.

Skąd wziął się wiatrak w Kloboukach?

Kloboucko od wieków leżało na wietrznych wzgórzach Moraw Południowych, dlatego młynarstwo wiatrowe miało tu długą tradycję. Historycznie w miasteczku i jego okolicy stało kilka wiatraków — z czasem większość z nich zanikła, a do XX wieku dotrwał już tylko jeden. Ten najstarszy i ostatni z nich zbudowano w 1748 roku. Należał do klasztoru w Zábrdovicach, a jego konstrukcję zaprojektował cieśla Jan Rigler. Był to typowy dla regionu wiatrak kozłowy (niemiecki typ konstrukcyjny) o szerokości około 6 metrów i wysokości sięgającej 14,5 metra — budowla, która przez blisko dwa wieki wyznaczała sylwetkę miasteczka od strony południowych zboczy.

Dlaczego oryginalny wiatrak przestał istnieć?

Osiemnastowieczny wiatrak przetrwał do końca II wojny światowej. 16 kwietnia 1945 roku, podczas wyzwalania Klobouk, budowla została trafiona pociskami artyleryjskimi Armii Czerwonej i doszczętnie spłonęła. Tym samym Kloboucko straciło ostatni czynny wiatrak po niemal dwustu latach nieprzerwanej pracy młynów wiatrowych w tej okolicy.

Jak doszło do odbudowy?

Miejscowi entuzjaści historii i regionalnego rzemiosła nie chcieli pogodzić się z utratą charakterystycznego zabytku. Odnaleźli podobny, mocno zniszczony wiatrak tego samego typu w miejscowości Pacetluky w rejonie Kroměříža. Po uzgodnieniach z właścicielami jego główne elementy konstrukcyjne przewieziono do Klobouk w lipcu 1982 roku. Prace renowacyjne trwały od 1983 do 1985 roku, a wiatrak odbudowano dokładnie w tym samym miejscu, w którym od 1748 roku stał jego poprzednik. Obiekt otwarto dla zwiedzających 1 czerwca 1985 roku. W 2000 roku Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej wpisało wiatrak na listę zabytków kultury.

Co można dziś zobaczyć wewnątrz?

Wiatrak w Kloboukach u Brna należy do nielicznych w Czechach obiektów tego typu, które zachowały kompletne wyposażenie wnętrza i pozostają w pełni sprawne technicznie. Zwiedzający mogą obejrzeć oryginalny mechanizm młyński — koła zębate, kamienie młyńskie i urządzenia transmisyjne napędzane niegdyś siłą wiatru — a przewodnik wyjaśnia, jak działał cały proces mielenia zboża w tradycyjnym młynie wiatrowym typu kozłowego.

Kiedy i jak zwiedzać wiatrak?

Wiatrak jest otwarty dla zwiedzających w sezonie od 1 maja do 30 września, w soboty i niedziele w godzinach 10:00–12:00 oraz 14:00–17:00. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 45 minut. Bilet normalny kosztuje 60 koron czeskich, bilet ulgowy 30 koron. Fotografowanie i filmowanie wnętrza jest bezpłatne. W dni powszednie oraz poza sezonem wizytę należy wcześniej ustalić telefonicznie lub mailowo z opiekunami obiektu.

Najczęstsze pytania

Czy to jest oryginalny wiatrak z XVIII wieku? Nie w dosłownym sensie — oryginalny wiatrak z 1748 roku spłonął w 1945 roku podczas wyzwalania miasta. Obecna konstrukcja to wierna rekonstrukcja z lat 1983–1985, zbudowana z elementów przewiezionych z podobnego wiatraka w Pacetlukach i postawiona na historycznym miejscu.

Ile trwa zwiedzanie? Standardowe zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 45 minut.

Ile kosztuje bilet? Bilet normalny to 60 CZK, ulgowy 30 CZK.

Czy można zwiedzać poza weekendem? Tak, ale w dni powszednie i poza sezonem letnim wizytę trzeba wcześniej umówić z obsługą obiektu.

Gdzie dokładnie stoi wiatrak? Na wzniesieniu na skraju miasta Klobouky u Brna, na południowych zboczach nad zabudową miasteczka, w powiecie Brzecław na Morawach Południowych.