Vrškamýk Castle

Vrškamýk to zrujnowany średniowieczny zamek królewski położony kilometr na zachód od Kamýka nad Vltavou, na wąskim skalistym grzbiecie górującym nad okolicą. Choć z dawnej rezydencji Przemyślidów zostały dziś tylko fragmenty murów i bram, miejsce należy do najciekawszych zabytków regionu Příbram i jest punktem wyjścia do pieszych wycieczek po lesistej okolicy.

Jak dotrzeć?

Ruiny leżą w powiecie przybramskim, na wysokości około 345 m n.p.m., w Kraju Środkowoczeskim. Do zamku prowadzi znakowany szlak turystyczny (zielony) z Kamýka nad Vltavou w kierunku Zduchovic — trasa jest krótka i nie wymaga specjalnego przygotowania. W ostatnich latach teren wokół ruin uporządkowano: powstały tam parking, ścieżki dydaktyczne oraz drewniana wieża widokowa, co ułatwia dotarcie zarówno pieszym, jak i rodzinom z dziećmi.

Co zobaczysz?

Zamek powstał w pierwszej połowie XIII wieku z inicjatywy Wacława I, a dokończył go jego syn Przemysł Otakar II. Pełnił funkcję siedziby administracyjnej regionu na zachód od Wełtawy oraz — jak wskazują źródła — myśliwskiej rezydencji królewskiej: w czasach Wacława II rezydowali tu urzędnicy królewscy i królewski łowczy. Obiekt miał dwuczłonowy układ rozciągnięty na wąskim grzbiecie skalnym: część przednią stanowił długi, obszerny budynek z kwadratową wieżą bramną, część tylną oddzielała od niej szeroka fosa. Dziedziniec otaczały z trzech stron wielopiętrowe skrzydła mieszkalne, w większości płasko sklepione — jedno z pomieszczeń miało jednak sklepienie krzyżowe. Do ogrzewania budynków wykorzystywano systemy grzewcze oparte na obiegu ciepłego powietrza.

Znaczenie zamku zaczęło słabnąć już za panowania Wacława II, choć obiekt pozostawał czynny jeszcze w czasach Jana Luksemburskiego. Decydujący cios przyniosła budowa Karlštejna przez Karola IV — z nieznanych dziś w pełni powodów (być może znaczna odległość od Pragi, wymagająca dwóch dni konnej podróży, a może problemy konstrukcyjne) Vrškamýk stracił na znaczeniu i w drugiej połowie XIV wieku został opuszczony. Już w 1569 roku dokumenty określały go jako spustoszały. Opuszczone mury dały później schronienie rycerzom-rozbójnikom napadającym na łodzie płynące Wełtawą, co zrodziło lokalną legendę o okrutnym rycerzu Huncu — od jego imienia ruiny bywają też nazywane „Hunec".

Odkrycia archeologiczne i rewitalizacja

W latach 2009–2010 przeprowadzono badania archeologiczne, podczas których odsłonięto między innymi bramę wjazdową oraz znaleziono przedmioty z okresu średniowiecza. Prace połączono z unijnym projektem rewitalizacji, zakończonym w czerwcu 2010 roku (koszt około 20,4 mln koron czeskich), w ramach którego zabezpieczono mury, urządzono parking, ścieżki i tablice informacyjne. Od 1965 roku Vrškamýk jest chroniony jako zabytek kultury Republiki Czeskiej.

Kiedy przyjechać?

Zamek jest wolno dostępny przez cały rok, jednak zrujnowany, częściowo odsłonięty teren najwygodniej zwiedza się wiosną, latem i wczesną jesienią, gdy pogoda sprzyja dłuższym spacerom po leśnych ścieżkach. Okolica świetnie nadaje się też na rodzinną wycieczkę — dzięki placowi zabaw i ścieżce edukacyjnej w pobliżu ruin.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował zamek Vrškamýk? Budowę rozpoczął król Wacław I w pierwszej połowie XIII wieku, a dokończył ją jego syn Przemysł Otakar II.

Dlaczego zamek popadł w ruinę? Stracił znaczenie po wybudowaniu przez Karola IV zamku Karlštejn i został opuszczony w drugiej połowie XIV wieku; już w 1569 roku uznawano go za spustoszały.

Skąd wzięła się nazwa Hunec? To przydomek związany z legendą o okrutnym rycerzu-rozbójniku, który miał ukrywać się w ruinach i napadać na łodzie płynące Wełtawą.

Co można dziś zobaczyć na miejscu? Zachowane fragmenty murów obwodowych, pozostałości bramy wjazdowej, wału i fos, a w pobliżu drewnianą wieżę widokową i ścieżkę edukacyjną.