Volmolen

Volmolen to zabytkowy młyn wodny w Hoeselt, niewielkiej miejscowości w belgijskiej prowincji Limburgia. Stoi nad rzeką Demer, przy Broekstraat 22, i przez wieki napędzał życie gospodarcze tej części regionu.

Skąd wzięła się nazwa i historia miejsca?

Ślady pierwszej budowli w tym miejscu sięgają czasów sprzed 1300 roku, co czyni Volmolen jednym ze starszych obiektów przemysłowych w okolicy. To, co widać dzisiaj, to konstrukcja pochodząca z drugiej połowy XIX wieku – ówczesny właściciele przebudowali młyn na bazie starszych fundamentów. Na mapie Ferrarisa z około 1775 roku obiekt figuruje jeszcze pod inną nazwą, jako „Housselt Molen", co wskazuje na wcześniejsze powiązania z pobliską miejscowością Housselt. Z czasem przyjęła się nazwa Volmolen, używana bywa też określenie Akermolen.

Do czego służył młyn?

Podstawową funkcją była mielenie zboża na mąkę – Volmolen działał jako młyn zbożowy napędzany kołem wodnym umieszczonym u góry konstrukcji (tzw. koło górnobieżne). Co ciekawe, w okresie od XVI do XIX wieku pełnił także rolę folusza, czyli urządzenia służącego do spilśniania i wykańczania tkanin wełnianych – proces ten polegał na mechanicznym ubijaniu materiału w wodzie, co zagęszczało włókna i poprawiało jakość sukna. Ta podwójna funkcja pokazuje, jak wszechstronnie wykorzystywano energię wodną w dawnych wiejskich gospodarkach.

Kto był właścicielem młyna?

Po 1840 roku młyn przechodził przez ręce kilku rodzin. Wśród właścicieli wymienia się Louisa Nartusa, aptekarza z zawodu, a następnie Henriego Nartusa. Później posiadłość trafiła do Felixa Nicolaersa-Vranckena, a w kolejnych pokoleniach – poprzez dziedziczenie – do rodzin Stulens i Thoelen. Od 2014 roku młyn pozostaje własnością rodziny Jorissen.

Jak wygląda wyposażenie techniczne?

Wewnątrz zachowały się elementy maszynerii datowane na lata 1880–1890 – zarówno drewniane, jak i metalowe komponenty mechanizmu. Młyn posiada dwa kamienie młyńskie o średnicy około 1,40 metra oraz metalowe koło wodne z żeliwnymi częściami. Zachowała się także drewniana śluza (jaz) regulująca dopływ wody z Demeru.

W jakim stanie znajduje się dzisiaj?

Mimo że obiekt został wpisany do rejestru zabytków 13 października 1986 roku, jego stan techniczny jest bardzo zły. Młyn określany jest jako popadający w ruinę – zniknęła większość ścian zewnętrznych, a konstrukcja wymaga pilnej interwencji konserwatorskiej. Choć od lat mówi się o planach restauracji, do tej pory nie zostały one zrealizowane. Obiekt nie jest obecnie udostępniony do zwiedzania.

Najczęstsze pytania

Czy Volmolen można zwiedzać? Nie, młyn nie jest dostępny dla zwiedzających – ze względu na zły stan techniczny i status prywatnej własności.

Jak długo istnieje młyn w tym miejscu? Pierwsza budowla powstała przed 1300 rokiem, choć obecna forma pochodzi z XIX wieku.

Czy młyn jest chroniony prawnie? Tak, od 1986 roku figuruje jako zabytek, jednak mimo ochrony wciąż popada w ruinę.

Jaką funkcję pełnił oprócz mielenia zboża? Przez kilka stuleci działał równolegle jako foluszarnia do wykańczania tkanin wełnianych.