Windmolen Hoogveld

Windmolen Hoogveld to dawny wiatrak stojący we wsi Vliermaal, w gminie Kortessem, na wzniesieniu Hoogveld nieopodal Hasselt w belgijskiej prowincji Limburgia. Kamienny młyn typu bergmolen (obrotowa górna część na murowanym cokole) wzniesiono w 1857 roku z inicjatywy ówczesnego burmistrza, Alfonsa Duviviera-Vandenberga. Budowla stanęła w najwyższym punkcie okolicznego krajobrazu, na wysokości około 102,5 metra nad poziomem morza — lokalizacja nieprzypadkowa, bo miała zapewnić jak najlepszy dostęp do wiatru po tym, jak podupadły młyny wodne działające wcześniej na górnym odcinku rzeczki Mombeek.

Dlaczego akurat tutaj powstał młyn?

Zanim na Hoogveld pojawił się wiatrak, okoliczni rolnicy korzystali z młynów wodnych zasilanych przez Mombeek. Gdy te straciły znaczenie — prawdopodobnie z powodu wahań poziomu wody lub rosnącego zapotrzebowania na mielenie zboża — właściciel pobliskiego majątku zdecydował się na budowę młyna wiatrowego. Wybór wzniesienia jako miejsca pod budowę był naturalną konsekwencją zasady, że wiatrak potrzebuje otwartej przestrzeni i silnych, nieprzesłoniętych podmuchów wiatru, których nie brakuje na najwyższym punkcie okolicy.

Jak długo pracował młyn?

Historia czynnego młyna była stosunkowo krótka. Już w 1908 roku, a więc zaledwie po pół wieku pracy, wiatrak został rozebrany — zdjęto skrzydła i mechanizm obracający czapę młyna, pozostawiając murowaną podstawę. Nie oznaczało to jednak końca gospodarczego wykorzystania budynku: zboże pochodzące z pobliskiego zamku było odtąd młócone w stodole przy użyciu konia poruszającego kierat, co pokazuje, że dawna infrastruktura rolnicza majątku nadal funkcjonowała, tylko w innej, mniej zmechanizowanej formie.

Co działo się z budynkiem później?

Skrócona bryła dawnego młyna, pozbawiona już górnej, obrotowej części, przez pewien czas pełniła funkcję sali tanecznej — lokalnej przestrzeni spotkań i rozrywki dla mieszkańców okolicy. Taki los, w którym poprzemysłowe lub porolnicze budowle zyskują nowe, społeczne zastosowanie, jest częsty wśród dawnych młynów w regionie Limburgii. W latach 2004–2005 obiekt przeszedł kolejną metamorfozę: przebudowano go na dom mieszkalny, dostosowując dawną konstrukcję do współczesnych standardów mieszkaniowych.

Co pozostało z pierwotnego wyposażenia?

Z oryginalnego wnętrza młyna zachowały się jedynie dwa kamienie młyńskie — nieme świadectwo dawnej funkcji budynku. Ziemny nasyp (tzw. molenberg), na którym niegdyś stał wiatrak i który miał podnosić go ponad okoliczny teren dla lepszego wykorzystania wiatru, uległ z czasem erozji i w dużej mierze zniknął z krajobrazu.

Najczęstsze pytania

Czy Windmolen Hoogveld nadal działa jako młyn? Nie. Młyn przestał funkcjonować w 1908 roku, a od 2004–2005 roku budynek pełni funkcję prywatnego domu mieszkalnego.

Gdzie dokładnie znajduje się ten obiekt? We wsi Vliermaal, część gminy Kortessem, na wzniesieniu Hoogveld, w prowincji Limburgia, w pobliżu Hasselt.

Czym jest bergmolen? To typ młyna wiatrowego z murowanym, nieruchomym cokołem, na którym osadzona jest obrotowa górna część mieszcząca mechanizm mielący — pozwala to obracać tylko czapę młyna w stronę wiatru, zamiast całej konstrukcji.

Co można dziś zobaczyć na miejscu? Ponieważ budynek jest prywatną posiedlością mieszkalną, zwiedzanie wnętrza nie jest możliwe — z zewnątrz widoczna jest jednak charakterystyczna, skrócona bryła dawnego młyna.