Velký Fibonacci – rzeźba matematycznej spirali w sercu Zlína

Velký Fibonacci to jedna z najbardziej rozpoznawalnych rzeźb plenerowych w Zlínie – kilkumetrowa konstrukcja ze stalowych profili, która na dolnej części placu T.G. Masaryka przyciąga wzrok mieszkańców i turystów swoją geometryczną formą. Dzieło odwołuje się do ciągu Fibonacciego i złotego podziału – proporcji, która od stuleci fascynuje matematyków, architektów i artystów.

Kto stworzył Velký Fibonacci?

Autorem rzeźby jest Rudolf Valenta, czeski artysta związany z nurtem konstruktywizmu geometrycznego. Jego prace charakteryzują się prostymi, powtarzalnymi formami geometrycznymi ułożonymi tak, by wyrażać matematyczne prawidłowości – w tym przypadku ciąg liczbowy, w którym każda kolejna wartość jest sumą dwóch poprzednich. Za projekt umieszczenia konstrukcji w przestrzeni miejskiej odpowiadali architekci Pavel Chládek i Pavel Hošek.

Jak wygląda i z czego jest wykonana?

Konstrukcja ma około 6 metrów wysokości i została wykonana ze spawanych, cienkościennych profili stalowych, pokrytych warstwą ochronną. Część elementów wykończono błyszczącą, nierdzewną blachą, dzięki czemu rzeźba mieni się w świetle i zmienia wygląd w zależności od pory dnia oraz kąta patrzenia. Taka kombinacja materiałów podkreśla industrialny, a zarazem lekki charakter formy – mimo dużych rozmiarów konstrukcja sprawia wrażenie ażurowej i dynamicznej.

Jaka jest historia tej rzeźby?

Pierwsza wersja dzieła powstała już w 1984 roku i została zainstalowana w przestrzeni publicznej w niemieckim Gundelfingen. Po latach koncepcję przeniesiono do Zlína, gdzie w latach 2013–2014, z inicjatywy miasta jako inwestora, powstała lokalna realizacja rzeźby. Warto wiedzieć, że pierwotna konstrukcja uległa uszkodzeniu po kilku sezonach eksploatacji i trafiła do zbiorów Państwowego Archiwum Okręgowego w Zlínie – co pokazuje, jak trudne w utrzymaniu bywają wielkoformatowe instalacje plenerowe wystawione na działanie warunków atmosferycznych.

Gdzie dokładnie znajduje się Velký Fibonacci?

Rzeźbę można znaleźć na dolnej części placu T.G. Masaryka w Zlínie – jednej z centralnych przestrzeni publicznych miasta, znanego z funkcjonalistycznej architektury związanej z historią firmy Baťa. Lokalizacja w reprezentacyjnej części miasta sprawia, że Velký Fibonacci stał się naturalnym punktem orientacyjnym i miejscem spotkań, chętnie wykorzystywanym też jako tło do zdjęć.

Dlaczego warto zobaczyć tę rzeźbę?

Velký Fibonacci to rzadki przykład sztuki publicznej, która w przystępny sposób tłumaczy abstrakcyjną koncepcję matematyczną – złoty podział i ciąg Fibonacciego – na język formy przestrzennej. Dla zwiedzających Zlín to nie tylko ciekawa atrakcja fotograficzna, ale też okazja do refleksji nad tym, jak matematyka przenika sztukę i architekturę miasta, które samo w sobie jest przykładem przemyślanego, funkcjonalnego planowania urbanistycznego.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował rzeźbę Velký Fibonacci? Rzeźbę zaprojektował Rudolf Valenta, a koncepcję umieszczenia jej w przestrzeni Zlína opracowali architekci Pavel Chládek i Pavel Hošek.

Ile metrów wysokości ma konstrukcja? Rzeźba ma około 6 metrów wysokości i jest wykonana ze spawanych profili stalowych z elementami wykończonymi nierdzewną, refleksyjną blachą.

Kiedy rzeźba trafiła do Zlína? Pierwsza wersja powstała w 1984 roku w niemieckim Gundelfingen, a we Zlínie zrealizowano ją w latach 2013–2014.

Gdzie dokładnie stoi rzeźba? Na dolnej części placu T.G. Masaryka w Zlínie, w centralnej części miasta.

Co symbolizuje forma rzeźby? Nawiązuje do ciągu Fibonacciego i złotego podziału – matematycznych proporcji obecnych w przyrodzie, sztuce i architekturze.