Tomas Bata Memorial

Pomnik Tomáše Bati to niewielki, ale symboliczny obiekt funkcjonalistyczny w Zlínie, wzniesiony w 1933 roku ku pamięci założyciela światowego imperium obuwniczego. Budynek stoi w sercu miasta, które Baťa przez dekady kształtował jako wzorcowe miasto przemysłowe, i do dziś pozostaje jednym z punktów odniesienia dla osób zwiedzających zlínską architekturę modernistyczną.

Kim był Tomáš Baťa i dlaczego ma pomnik w Zlínie?

Tomáš Baťa był czeskim przedsiębiorcą, który na przełomie XIX i XX wieku przekształcił niewielki warsztat szewski w Zlínie w jedną z największych firm obuwniczych na świecie. To on nadał miastu charakter — wokół fabryki powstało osiedle robotnicze, szkoły, domy towarowe i budynki administracyjne projektowane w duchu funkcjonalizmu, dzięki czemu Zlín bywa dziś nazywany „miastem Baťi". Przedsiębiorca zginął w wypadku lotniczym w 1932 roku, a rok później, w 1933 roku, mieszkańcy i współpracownicy uczcili jego pamięć, wznosząc pomnik w samym centrum zbudowanego przez niego miasta.

Jak wygląda budynek i kto go zaprojektował?

Pomnik zaprojektował František Lydie Gahura, czeski architekt ściśle związany z rozwojem funkcjonalistycznego Zlína i jeden z głównych twórców urbanistycznej koncepcji miasta. Obiekt utrzymany jest w surowej, geometrycznej stylistyce charakterystycznej dla czeskiego funkcjonalizmu lat 30. XX wieku — prostota bryły, brak zbędnej ornamentyki i podporządkowanie formy funkcji upamiętniającej. To właśnie ten styl, widoczny również w okolicznych fabrykach i budynkach mieszkalnych, sprawia, że Zlín jest dziś traktowany jako jeden z najlepiej zachowanych przykładów architektury funkcjonalistycznej w Europie Środkowej.

Jak dotrzeć na miejsce?

Pomnik znajduje się w centralnej części Zlína, w obrębie dawnego kompleksu fabrycznego Baťi, który dziś stanowi część miejskiej tkanki i jest łatwo dostępny pieszo z centrum miasta. Zlín leży na Morawach, w regionie zlínskim, i najwygodniej dojechać tam pociągiem lub autobusem z Brna (około godziny drogi) bądź z Ostrawy. Osoby podróżujące samochodem znajdą w pobliżu miejsca parkingowe typowe dla śródmiejskiej zabudowy postindustrialnej.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Pomnik Tomáše Bati to dobry punkt wyjścia do zwiedzania całego zespołu funkcjonalistycznej architektury Zlína. W sąsiedztwie znajdują się dawne budynki fabryczne wzniesione w charakterystycznym systemie ceglano-żelbetowym, a także obiekty administracyjne i handlowe zaprojektowane w tej samej epoce. Spacer po tej części miasta pozwala zobaczyć, jak kompleksowo Baťa i jego architekci zaplanowali przestrzeń miejską — od fabryk, przez domy pracownicze, po instytucje kultury.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Pomnik Tomáše Bati? Budynek wzniesiono w 1933 roku, rok po śmierci Tomáša Bati.

Kto zaprojektował pomnik? Autorem projektu jest František Lydie Gahura, czeski architekt związany z funkcjonalistyczną przebudową Zlína.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce? To kompaktowy, ale ważny element funkcjonalistycznego dziedzictwa Zlína, pozwalający zrozumieć historię miasta i wpływ rodziny Baťów na jego rozwój.

Czy da się połączyć wizytę z innymi atrakcjami Zlína? Tak — pomnik leży w pobliżu dawnego kompleksu fabrycznego, dzięki czemu łatwo połączyć zwiedzanie z innymi obiektami architektury modernistycznej w mieście.