Upper castle in Benešov nad Ploučnicí

Horní zámek w Benešovie nad Ploučnicí to starsza i architektonicznie bogatsza z dwóch renesansowych rezydencji tworzących tutejszy zespół zamkowy — wyróżnia go XVI-wieczna kamieniarka, wolutowe szczyty i wnętrza sięgające czasów renesansu i baroku, których nie ma sąsiedni Dolní zámek.

Kto zbudował Górny zamek i kiedy?

Rezydencję wzniósł w latach 1522–1524 Bedřich (Fridrich) ze Salhausenu, przedstawiciel saskiego rodu rycerskiego, który kupił majątek w Benešovie w 1515 roku. Nowy pałac powstał na miejscu starszej budowli obronnej stojącej przy miejskich fortyfikacjach w północno-zachodniej części miasta — Salhausenowie zastąpili ją reprezentacyjną rezydencją w duchu północnego renesansu, choć wciąż silnie naznaczonego formami późnogotyckimi. W 1543 roku obiekt przebudowano, a po pożarze miasta w 1571 roku naprawiono go, wprowadzając elementy saskiego renesansu. To właśnie w drugiej połowie XVI wieku powstało północne skrzydło ze stromymi szczytami wolutowymi, rozczłonkowanymi piaskowcowymi gzymsami i pilastrami — element, po którym Horní zámek rozpoznaje się do dziś.

Co odróżnia Górny zamek od Dolního zámku i innych obiektów kompleksu?

Bedřich ze Salhausenu wybudował Horní zámek jako główną, reprezentacyjną rezydencję rodu. Dolní zámek powstał później, w latach 1540–1544, na miejscu czterech mieszczańskich domów — z przeznaczeniem dla młodszego syna Bedřicha, Jana. Górny zamek, jako siedziba głowy rodu, zachował bogatszy program architektoniczny i wystrój wnętrz; kolejni właściciele traktowali go sezonowo, co paradoksalnie pomogło zachować renesansowy charakter budynku bez daleko idących przebudów.

Kto posiadał zamek po Salhausenach?

Po klęsce powstania stanów czeskich w 1621 roku Salhausenowie musieli opuścić kraj, a majątek przeszedł w inne ręce. W czasie wojny trzydziestoletniej Górny zamek kupił Jan Zikmund Thun, a rodzina Thunów władała nim aż do 1926 roku, wykorzystując go jako letnią rezydencję. W tym samym roku Thunowie sprzedali zamek miastu Benešov, które urządziło na parterze przedszkole, a na wyższych piętrach przeniosło miejskie muzeum.

Co działo się z zamkiem po 1945 roku?

Po drugiej wojnie światowej część budynku zamieniono na magazyn zboża miejscowego spółdzielczego gospodarstwa, później działał tu warsztat stolarski. Stan techniczny obiektu systematycznie się pogarszał, aż budynek opustoszał całkowicie. W latach 80. XX wieku podjęto próbę przekształcenia go w dom kultury, jednak planu nie zrealizowano. Dziś cały zespół zamkowy jest własnością państwa, a jego administracją zajmuje się Narodowy Instytut Dziedzictwa (NPÚ).

Co można zobaczyć podczas zwiedzania Górnego zamku?

Trasa turystyczna po Horním zámku trwa około 40 minut i prowadzi przez umeblowane wnętrza z XVIII i XIX wieku, opowiadając historię zamku i losy jego właścicieli. Wśród pomieszczeń dostępnych dla zwiedzających znajdują się Slavnostní sál (sala uroczystości), pánský salonek oraz tak zwana kapucínská jizba. Zachowały się tu renesansowe i barokowe stropy, historyczne malowidła ścienne, epitafia rodowe oraz piece i kominki z różnych okresów. Grupa zwiedzających liczy maksymalnie 25 osób, a wykłady przewodnika prowadzone są w języku czeskim (dostępne materiały tekstowe w innych językach). Zamek działa sezonowo, od kwietnia do października.

Najczęstsze pytania

Czym Horní zámek różni się od Dolního zámku? Górny zamek zbudował w latach 1522–1524 Bedřich ze Salhausenu jako główną rezydencję rodu, natomiast Dolní zámek wzniesiono kilkanaście lat później dla jego syna Jana, na miejscu wcześniejszych domów mieszczańskich. Górny zamek zachował bogatszy wystrój architektoniczny i wnętrza sięgające renesansu i baroku.

Kto zaprojektował i zbudował Górny zamek? Inwestorem był Bedřich (Fridrich) ze Salhausenu, przedstawiciel saskiego rodu, który kupił majątek benešovski w 1515 roku.

Czy zamek można zwiedzać? Tak, sezonowo od kwietnia do października, w ramach ok. 40-minutowej trasy prowadzonej po czesku, z grupami do 25 osób.

Kto administruje zamkiem obecnie? Cały kompleks jest własnością państwa czeskiego, a zarządza nim Narodowy Instytut Dziedzictwa (NPÚ).