Zamek Czerninów-Morzinów w Benešovie nad Ploučnicí

Zamek Czerninów-Morzinów to najmłodsza część rozległego kompleksu zamkowego w Benešovie nad Ploučnicí – budynek wzniesiony w 1878 roku po południowej stronie dziedzińca, wyraźnie odróżniający się historią (choć nie wyglądem) od dużo starszych sąsiadów: Zamku Górnego, Zamku Dolnego i Zamku Wolfa. To budowla, która powstała nie z myślą o obronie czy administracji dominium, ale jako prywatny dar ślubny w rodzinie ostatnich arystokratycznych właścicieli tego miejsca.

Kto i dlaczego zbudował ten pałac?

Inicjatorką budowy była hrabina Alojzja Czerninová, z domu Morzinová, która w 1877 roku kupiła Zamek Dolny wraz z przyległym majątkiem. Rok później, w 1878 roku, zleciła wzniesienie nowego skrzydła po południowej stronie zespołu zamkowego. Budynek powstał najpewniej jako prezent ślubny dla jej syna, hrabiego Rudolfa Czernina z Chudenic, który w tym samym roku poślubił Emmę, hrabinę Orsini-Rosenberg. Nowa część została połączona ze starszym zamkiem murem z bramą, na której umieszczono heraldyczną alincję herbów obu rodów – symboliczne potwierdzenie związku łączącego rodziny Czerninów i Morzinów.

Czym różni się architektonicznie od starszych skrzydeł?

Mimo że pałac powstał w drugiej połowie XIX wieku, a nie w epoce renesansu, jego twórcy celowo zaprojektowali go tak, by wiernie kopiował styl dużo starszych, XVI-wiecznych rezydencji stojących na tym samym dziedzińcu. Nowa budowla nawiązywała do form saksońskiego renesansu obecnych w Zamku Górnym i Dolnym tak konsekwentnie, że dla niewprawnego oka stanowi z nimi jedną, spójną kompozycję. To rzadki przykład historyzującej dobudowy, która nie kontrastuje ze starszą zabudową, lecz stara się w nią wtopić.

Jak długo rodzina zachowała ten zamek?

Panowanie rodziny Czerninów-Morzinów nad tym miejscem było krótkie. Już w marcu 1888 roku, dziesięć lat po wybudowaniu nowego skrzydła, hrabina Alojzja Czerninová-Morzinová sprzedała cały Zamek Dolny wraz z majątkiem braciom Martinowi i Theodorowi Grohmannom, przemysłowcom tekstylnym. Tą transakcją zakończyło się ponad trzysta dziesięć lat nieprzerwanego władania tym zamkiem przez rody szlacheckie – licząc od 1578 roku, gdy powstał sąsiedni Zamek Wolfa.

Skąd wzięło się podwójne nazwisko Czernin-Morzin?

Nazwisko rodowe, które dało obiektowi jego dzisiejszą nazwę, ma swoje źródło w wydarzeniach już poza samym Benešovem. Hrabina Alojzja była jedyną córką hrabiego Rudolfa z Morzina, ostatniego przedstawiciela swojej linii rodu. W 1908 roku jej syn, wspomniany już Rudolf Czernin z Chudenic, odziedziczył po matce majątek Vrchlabí i przy tej okazji przyjął tytuł oraz nazwisko wygasłego już rodu Morzinów, zaczynając podpisywać się jako Czernin-Morzin. To właśnie od tego złożonego nazwiska pochodzi nazwa, jaką dziś nosi ten fragment zespołu zamkowego w Benešovie.

Co warto wiedzieć, planując zwiedzanie?

Skrzydło Czerninów-Morzinów stanowi integralną część większego kompleksu zamkowego w Benešovie nad Ploučnicí, obejmującego również Zamek Górny, Zamek Dolny i Zamek Wolfa. Zwiedzając dziedziniec, warto zwrócić uwagę na bramę łączącą starszą i nowszą część zabudowy – to właśnie tam znajduje się wspomniana alincja herbowa, jeden z niewielu czytelnych, materialnych świadectw krótkiego, ale symbolicznie ważnego epizodu związanego z rodziną Czerninów-Morzinów w historii tego miejsca.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał zamek Czerninów-Morzinów w Benešovie nad Ploučnicí? W 1878 roku, z inicjatywy hrabiny Alojzji Czerninovej z domu Morzinovej.

Dlaczego wybudowano to skrzydło? Najprawdopodobniej jako prezent ślubny dla syna hrabiny, Rudolfa Czernina z Chudenic, który w 1878 roku poślubił Emmę, hrabinę Orsini-Rosenberg.

Czy budynek wygląda na XIX-wieczny? Nie – architekci celowo zaprojektowali go tak, by wiernie naśladował styl saksońskiego renesansu starszych części zamku z XVI wieku.

Jak długo rodzina Czerninów-Morzinów była właścicielem zamku? Bardzo krótko – hrabina sprzedała cały Zamek Dolny wraz z tym skrzydłem już w marcu 1888 roku, braciom Grohmann.

Skąd pochodzi nazwa "Czernin-Morzin"? Od 1908 roku, gdy syn hrabiny Alojzji przyjął nazwisko i tytuł wygasłego rodu Morzinów po odziedziczeniu majątku Vrchlabí.