Lower Castle in Benešov nad Ploučnicí

Dolní zámek w Benešovie nad Ploučnicí to renesansowa część rozległego zamkowego kompleksu, który wraz z Horním zámkem (Górnym zamkiem) tworzy jeden z najciekawszych zespołów rezydencjonalnych północnych Czech. W przeciwieństwie do sąsiedniego Górnego zamku, Dolní zámek powstał z inicjatywy innej linii rodu Salhausenów i od początku miał odrębnych właścicieli oraz odrębną historię administracyjną połowy miasta.

Kto i kiedy wybudował Dolní zámek?

Budowę zainicjował Bedřich ze Salhausenu, który wykupił od benešovských mieszczan miejski szpital oraz cztery domy stojące przy rynku, a na ich miejscu wzniósł nową rezydencję. Prace budowlane trwały w latach 1540–1544. Zamek powstał zatem niemal równocześnie z rozbudową Górnego zamku, jednak jako samodzielna fundacja przeznaczona dla młodszej linii rodziny.

Dla kogo zamek został wzniesiony?

Bedřich ze Salhausenu zmarł w 1562 roku, a Dolní zámek wraz z połową miasta Benešova przypadł jego synowi Janowi. Od tego momentu majątek miejski był formalnie podzielony między dwie linie rodu — każda zarządzała swoją częścią miasta i swoim zamkiem, co jest kluczową różnicą względem historii Górnego zamku.

Jak wyglądała architektura Dolního zámku?

Budynek reprezentuje styl renesansowy z widocznymi echami późnego gotyku, typowymi dla saskiej szkoły budowlanej tego okresu. Charakterystycznym elementem są boczne szczyty w kształcie tzw. „ośliego grzbietu" (attykowe zwieńczenia z wolutami) oraz trójkondygnacyjna, prostopadłościenna wieża wysunięta przed elewację południową. Wnętrza wyższych partii zamku noszą jeszcze cechy gotyckie — sklepienia siatkowo-żebrowe i kręcone schody w wieżach o wielokątnym przekroju, rozwiązania typowe dla tutejszych budowli tego czasu.

Co działo się z zamkiem w kolejnych stuleciach?

Na początku XVII wieku majątek benešovski zmieniał właścicieli. W 1612 roku zadłużony Antonín Starší ze Salhausenu musiał sprzedać Dolní zámek wraz z połową miasta Janowi z Vartenberka. Od tego momentu losy obu części kompleksu zamkowego — Górnej i Dolnej — bywały odmienne, mimo że fizycznie sąsiadowały ze sobą w tym samym mieście.

Czy zamek ucierpiał w pożarze?

W grudniu 1969 roku na terenie zamku wybuchł pożar, który poważnie uszkodził etnograficzną ekspozycję prowadzoną wówczas przez Muzeum Narodowe. Sama substancja budowlana Dolního zámku nie została jednak poważnie zniszczona, co pozwoliło na kontynuowanie działalności obiektu.

Czy Dolní zámek można odwiedzić?

Tak. Dolní zámek został udostępniony zwiedzającym w 1961 roku i od tego czasu funkcjonuje jako obiekt muzealny. Ekspozycja koncentruje się na okresie XVI–XVII wieku i obejmuje meble epoki, porcelanę, broń, obrazy, grafiki oraz przedmioty rzemiosła artystycznego, które wspólnie oddają atmosferę życia drobnej szlachty tamtych czasów. Obiekt jest własnością państwa czeskiego i zarządzany jest przez Narodowy Instytut Dziedzictwa (NPÚ).

Najczęstsze pytania

Czym różni się Dolní zámek od Horního zámku? Oba obiekty powstały w podobnym okresie, ale z fundacji różnych linii rodu Salhausenów i od 1562 roku miały odrębnych właścicieli oraz zarządzały odrębnymi połowami miasta Benešov.

Kiedy zbudowano Dolní zámek? W latach 1540–1544, z inicjatywy Bedřicha ze Salhausenu, na miejscu wykupionego miejskiego szpitala i czterech domów przy rynku.

Czy zamek jest otwarty dla turystów? Tak, od 1961 roku, z ekspozycją poświęconą życiu szlachty w XVI–XVII wieku.

Czy zamek był zniszczony przez pożar? W grudniu 1969 roku pożar uszkodził ekspozycję etnograficzną, ale budynek nie doznał poważnych szkód konstrukcyjnych.