Týřov

Týřov to zespół dwóch powiązanych ze sobą atrakcji nad rzeką Berounką w gminie Karlova Ves na Rakownicku – królewskiego zamku z XIII wieku oraz otaczającego go najcenniejszego fragmentu chronionego krajobrazu Křivoklátska.

Gdzie leży Týřov?

Ruiny stoją na ostrogu skalnym nad ujściem potoku Úpořský do Berounky, na wysokości około 310 m n.p.m., w katastrze wsi Karlova Ves w powiecie Rakovník. Otaczający teren rozciąga się na prawym brzegu Berounky i zboczach doliny Úpořského potoku, na wysokościach od 248 do 526 m n.p.m., obejmując także katastry Skryje i Broumy.

Skąd wzięła się nazwa i historia zamku?

Zamek Týřov (niem. Angerbach) założył król Wacław I na początku swojego panowania – pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1249 roku. Zbudowano go w typie zamku kasztelańskiego, według wzorca sprowadzonego z Francji, co czyni go jednym z najważniejszych i najlepiej zachowanych zamków królewskich z czasów ostatnich Przemyślidów.

Układ obronny był rozbudowany: wjazd prowadził przez fosę szyjową na moście do pierwszej bramy, dalej przez kolejną, węższą fosę na drewnianym moście zwodzonym, przez kwadratową wieżę i drugą bramę do prostokątnego zamku dolnego. Zamek dolny wzmacniało oprócz muru obwodowego sześć wież flankujących, a nad zamkiem górnym górowała okrągła wieża bergfried. Od 1965 roku ruiny są chronione jako zabytek kultury.

Czym jest Narodowy Rezerwat Przyrody Týřov?

Teren wokół zamku chroniony jest jako Narodowy Rezerwat Przyrody Týřov – jeden z najcenniejszych i najlepiej zachowanych fragmentów całego obszaru chronionego krajobrazu Křivoklátsko. Rezerwat powstał w 1984 roku z połączenia dwóch wcześniejszych rezerwatów, Týřovské skály-Oupoř oraz Týřovské tisy, ustanowionych jeszcze w 1933 roku. Zajmuje powierzchnię około 420,6 hektara i chroni zróżnicowane siedliska leśne oraz nieleśne.

Na zboczach rezerwatu rośnie około 400 krytycznie zagrożonych cisów pospolitych, a w Úpořskim potoku żyje rodzimy, krytycznie zagrożony rak szlachetny (Astacus astacus). Nazwa rezerwatu, podobnie jak samego zamku, pochodzi od ruin przemyślidowskiej twierdzy górującej nad doliną Berounki.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Głównymi atrakcjami są autentyczne relikty jednego z najważniejszych zamków królewskich okresu ostatnich Przemyślidów – mury obwodowe, pozostałości wież flankujących i ślady systemu fos i bram, a także rozległe widoki na dolinę Berounky rozciągające się z ostrogi skalnej. Dla miłośników przyrody dodatkową wartością jest bezpośrednie sąsiedztwo cennych siedlisk rezerwatu, w tym starych drzewostanów cisowych.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował zamek Týřov? Zamek założył król Wacław I na początku swego panowania, a pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1249 roku.

Gdzie dokładnie znajdują się ruiny? Na ostrogu skalnej nad ujściem Úpořského potoku do Berounky, w katastrze Karlova Ves, powiat Rakovník.

Czy teren wokół zamku jest chroniony? Tak, od 1984 roku jako Narodowy Rezerwat Przyrody Týřov, a sam zamek jako zabytek kultury od 1965 roku.

Co jest szczególnie cenne w rezerwacie? Około 400 starych cisów pospolitych oraz populacja raka szlachetnego w Úpořskim potoku.