Řebřík Castle

Řebřík to zanikły średniowieczny hrad na skalistym grzbiecie nad wsią Líšná, w powiecie Rokycany w kraju plzeńskim. Dziś z niegdysiejszej warowni pozostały głównie ślady w terenie — wały, fosy wykute w skale i fundamenty budowli — ale miejsce wciąż przyciąga miłośników historii i pieszych wędrówek po okolicach Brd i lasów křivoklátskich.

Gdzie leży i jak dotrzeć?

Ruiny znajdują się około 1,5 km na północny zachód od centrum Líšné, na grzbiecie skalnym wznoszącym się mniej więcej 38 metrów nad pobliskim kościołem św. Piotra. Okolica leży na południowym skraju rozległych lasów křivoklátskich, w regionie mikroregionu Zbiroh. Dojazd prowadzi przez Líšną, a stamtąd na miejsce trzeba dojść pieszo — teren jest wolno dostępny, bez opłat wstępu. Na zwiedzanie warto zarezerwować około godziny.

Kiedy powstał hrad i komu służył?

Hrad Řebřík założono najprawdopodobniej pod koniec XIII wieku, w stylu wczesnogotyckim. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1318 roku i wiąże się z postacią Markvarta z Řebříka, uznawanego za jednego z założycieli rodu władającego warownią, obok panów z Żerotína. W 1358 roku jako patronowie pobliskiego kościoła wymieniani są synowie Markvarta — Vchyna i Markvart. W kolejnych dekadach hrad zmieniał właścicieli: w latach 70. XIV wieku trafił w ręce Habarta z Żerotína i Habarta z Dolan, a w 1395 roku stał się własnością królewską za panowania Wacława IV. W 1410 roku zastawiono go Peterowi Prase z Chrástu, a w kolejnych latach wśród posiadaczy wymieniani są m.in. Bohuslav z Chlumu (1423) oraz Habart z Adlaru, Peter i Jan z Perče (lata 1425–1454). Ostatnim znanym mieszkańcem hradu był Burjan ze Švamberka, notowany w 1495 roku.

Jak wyglądał hrad i co dziś można zobaczyć?

Założenie miało trójdzielny układ — dwa zewnętrzne pasy obronne otaczały wewnętrzny hrad właściwy. Główny pałac stał po stronie południowo-zachodniej i składał się z pięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Poszczególne części warowni oddzielała głęboka fosa wykuta w litej skale, a na terenie znajdowała się także studnia lub cysterna wydrążona w kamieniu. Na północnym krańcu grzbietu przypuszczalnie stała główna wieża obronna. Dziś z tych elementów zachowały się przede wszystkim dwie fosy dzielące grzbiet skalny na trzy odcinki, rozproszone fragmenty fundamentów murów, zagłębienia po dawnych piwnicach oraz zasypana studnia. Część kamiennego materiału z ruin trafiła w XIX wieku do budowy dzwonnicy w Líšnej. W lasach na północ od ruin można też natrafić na pozostałości dawnych stawów i grobli, a pod pobliskim urwiskiem — na ślady zanikłej średniowiecznej wsi w postaci zagłębień po piwnicach i wałów fundamentowych.

Co stało się z hradem po 1495 roku?

Wkrótce po 1495 roku majątek został wykupiony z zastawu i przyłączony do dóbr křivoklátskich. Utrata samodzielności administracyjnej oznaczała koniec jego znaczenia jako rezydencji — hrad przestał być zamieszkany i zaczął szybko popadać w ruinę, a proces ten trwał przez kolejne stulecia aż do stanu, jaki można oglądać dzisiaj.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał hrad Řebřík? Warownię założono najprawdopodobniej pod koniec XIII wieku, a pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1318 roku.

Kto był właścicielem hradu? Wśród kolejnych posiadaczy wymienia się m.in. Markvarta z Řebříka, ród Żerotínów, Habarta z Dolan, króla Wacława IV oraz Burjana ze Švamberka, ostatniego udokumentowanego mieszkańca z 1495 roku.

Co zachowało się z dawnego hradu? Widoczne są dwie fosy wykute w skale dzielące grzbiet na trzy części, fragmenty fundamentów, zagłębienia po piwnicach oraz zasypana studnia.

Czy wstęp na teren ruin jest płatny? Nie, miejsce jest wolno dostępne przez cały czas, bez opłat wstępu.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie? Zwiedzenie ruin i najbliższej okolicy zajmuje zwykle około godziny.