Zamek Křivoklát

Zamek Křivoklát wznosi się na skalistym cyplu nad doliną rzeki Berounki, w miejscowości o tej samej nazwie w powiecie rakovnickim, w Czechach Środkowych. To jedna z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych czeskich twierdz królewskich, o której pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1110 roku, z kroniki Kosmasa.

Skąd wzięła się twierdza nad Berounką?

Początki miejsca sięgają XII wieku, kiedy na tym miejscu istniał drewniano-ziemny gródek myśliwski Przemyślidów. Okolica była wówczas jednym z największych i najbogatszych obszarów łowieckich w Czechach, co na stulecia zdecydowało o charakterze osady — miejsce odpoczynku i polowań władców, a nie zwykła strażnica graniczna.

Jak gródek stał się murowaną rezydencją?

Przebudowę w kamieniu zapoczątkował Przemysł Otakar I, a kontynuował jego syn Wacław I. Prawdziwie dużą, reprezentacyjną budowlę stworzył jednak dopiero Przemysł Otakar II w drugiej połowie XIII wieku — od tego czasu Křivoklát funkcjonował jako pełnoprawna siedziba królewska, wykorzystywana przy okazji wypraw łowieckich i pobytów dworu z dala od Pragi.

Co zbudowano za czasów Władysława Jagiellończyka?

Największy rozkwit architektoniczny przypadł na lata 1471–1516, czas panowania Władysława Jagiellończyka. Wtedy powstały kaplica św. Katarzyny, skrzydło biblioteczne oraz Wielka (Rycerska) Sala — jedna z największych sal w Europie Środkowej z tego okresu. Ten zespół wnętrz jest dziś uznawany za jeden z najlepiej zachowanych przykładów późnogotyckiej architektury świeckiej i sakralnej w Czechach: kaplica zachwyca sklepieniem i malarską dekoracją, sala rycerska — rozmachem konstrukcji bez wewnętrznych podpór.

Dlaczego zamek zamienił się w więzienie?

Od XVI wieku Křivoklát stopniowo przestawał pełnić funkcję stałej rezydencji królewskiej, pozostając jednak własnością korony. Zaczęto go wykorzystywać jako więzienie stanu dla osób ważnych politycznie lub religijnie. Siedział tu między innymi Jan Augusta, biskup Jednoty Braci Czeskich, a także Edward Kelley — angielski alchemik działający na dworze Rudolfa II. Kelley podjął próbę ucieczki z zamku, podczas której złamał nogę tak poważnie, że kończynę trzeba było amputować.

Kto później dbał o zamek i jego zbiory?

W kolejnych wiekach Křivoklát zmieniał właścicieli spośród możnych rodów, a jednym z najważniejszych byli Fürstenbergowie, którzy zgromadzili tu obszerną bibliotekę liczącą dziesiątki tysięcy woluminów — w tym rzadkie rękopisy, starodruki, mapy i kolekcję Biblii. Dziś zamek jest własnością państwa i znajduje się pod opieką Narodowego Instytutu Zabytków (NPÚ), który udostępnia go zwiedzającym jako muzeum historii i architektury.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży zamek Křivoklát? W miejscowości Křivoklát, w powiecie rakovnickim, w Czechach Środkowych, na wzgórzu nad rzeką Berounką, w otoczeniu rozległych lasów dawnych królewskich terenów łowieckich.

Z jakiego okresu pochodzi najstarsza część zamku? Pierwotny gródek myśliwski sięga XII wieku, natomiast murowana rezydencja królewska powstała w XIII wieku za Przemysła Otakara II.

Co warto zobaczyć wewnątrz? Kaplicę św. Katarzyny z późnogotyckim sklepieniem i malowidłami, Wielką Salę Rycerską oraz bibliotekę z historycznym księgozbiorem rodu Fürstenbergów.

Czy zamek był kiedyś więzieniem? Tak, od XVI wieku pełnił także funkcję więzienia stanu — przetrzymywano tu m.in. biskupa Jana Augustę i alchemika Edwarda Kelleya.

Kto zarządza zamkiem obecnie? Zamek jest własnością państwa czeskiego i znajduje się pod opieką Narodowego Instytutu Zabytków (NPÚ), udostępniającego go zwiedzającym.