Tržan Castle in Modruš

Zamek Tržan w Modruš to średniowieczna warownia, dziś w ruinie, wznosząca się nad wsią Modruš w północnej części historycznej Liki w środkowej Chorwacji. Administracyjnie leży w gminie Josipdol, w południowej części żupanii karłowackiej. Dla miłośników historii i dzikich, mało uczęszczanych zabytków to jedno z ciekawszych miejsc w głębi kraju.

Gdzie leży zamek Tržan?

Ruiny stoją na stromym wzgórzu, mniej więcej 670 metrów nad poziomem morza, na wschodnich stokach masywu Velika Kapela. Miejsce nie jest przypadkowe: warownia kontrolowała dawny szlak łączący wybrzeże Adriatyku z Niziną Panońską. Kto panował nad tym przejściem, miał wpływ na handel i ruch wojsk między morzem a głębią kontynentu. Z wysokości wzgórza rozciąga się szeroki widok na okolicę wsi Modruš i okoliczne wzniesienia.

Jaka jest historia zamku?

Początki twierdzy nie są dokładnie znane. Część źródeł wiąże ją z bardzo wczesnym średniowieczem, a warownia mogła istnieć już na początku XIII wieku. Pewniejsze są dzieje związane z rodem Frankopanów. Według przekazów w 1193 roku król Béla III nadał posiadłość Modruš księciu Bartolowi II z Krku, od którego wywodzą się późniejsi Frankopanowie. Rodzina uczyniła z Tržanu jedną z głównych siedzib, rozbudowała fortyfikacje i otoczyła murami osadę targową u podnóża wzgórza.

Modruš stał się wówczas ważnym ośrodkiem politycznym i kulturalnym regionu, a dawna jednostka administracyjna nosiła nazwę żupanii modruskiej. Właśnie tutaj w 1486 roku spisano Modruški urbar, znany staroświecki dokument prawny w języku chorwackim, ceniony przez historyków prawa i języka.

Dlaczego zamek podupadł?

Region znalazł się na linii natarcia osmańskich zagonów. Tuż przed bitwą na Krbavskim Polju w 1493 roku Frankopanowie nie zdołali uchronić Modruša przed złupieniem i podpaleniem. W kolejnych dziesięcioleciach znaczenie osady malało, a warownia zaczęła pełnić funkcję wojskową w systemie obrony pogranicza. Z czasem Frankopanowie przenieśli swoje interesy w inne strony, a zamek został opuszczony i stopniowo popadał w ruinę.

Inne nazwy

W opowieściach turystycznych zamek bywa nazywany także Širingrad lub Trojangrad. Nazwy te przywołują lokalne podania o dawnych czasach twierdzy.

Co zobaczysz na miejscu?

Dziś Tržan to romantyczna, częściowo zarośnięta ruina. Zachowały się fragmenty murów obronnych i zarys dawnego założenia na szczycie wzgórza. To nie jest odrestaurowany zamek z biletami i przewodnikami, lecz miejsce, w którym czuć upływ czasu. Dobrze pasuje do wycieczki po Lice i regionie Karlovac, łączącej krajobraz górski z historią średniowiecznej Chorwacji.

Najczęstsze pytania

Gdzie jest zamek Tržan? Nad wsią Modruš w gminie Josipdol, w żupanii karłowackiej, w północnej Lice.

Kto zbudował zamek i kto w nim rządził? Początki są niepewne, ale najsłynniejszym właścicielem był ród Frankopanów, który uczynił z Tržanu swoją siedzibę i rozbudował umocnienia.

Czy zamek jest w ruinie? Tak, to ruina średniowiecznej twierdzy, a nie odrestaurowany obiekt muzealny.

Z czego słynie Modruš? Z roli siedziby Frankopanów oraz z Modruškiego urbaru z 1486 roku, ważnego zabytku dawnego prawa chorwackiego.

Dlaczego zamek stał w tym miejscu? Wzgórze pozwalało kontrolować szlak między Adriatykiem a Niziną Panońską.

Jak wygląda okolica? To górzysty, słabo zaludniony teren na stokach Velika Kapela, z szerokimi widokami ze wzgórza.