Town hall in Jilemnice

Ratusz w Jilemnicach stoi na południowym krańcu zachodniej pierzei Placu Masaryka, w miejscu, gdzie ulica Jana Harracha styka się z rynkiem. Klasycystyczna budowla z charakterystyczną wieżą w narożniku to jeden z symboli miasta leżącego u podnóża Karkonoszy, a jej historia sięga znacznie głębiej niż sugeruje obecny, XIX-wieczny wygląd.

Od średniowiecznej rychty do murowanego ratusza

Miejsce, w którym dziś stoi ratusz, było zabudowane już w średniowieczu — stała tu siedziba miejscowej rychty, czyli urzędu wójta odpowiedzialnego za sprawy sądowe i administracyjne osady. Pierwsza pisemna wzmianka o budynku radnym w Jilemnicach wiąże się jednak z tragicznym wydarzeniem: pożarem miasta w 1634 roku. Wszystko wskazuje na to, że drewniana siedziba władz miejskich stała w tym miejscu już w XVI wieku, a po pożarze z 1646 roku została odbudowana.

Prawdziwy przełom nastąpił po kolejnym pożarze, w 1781 roku. Wykorzystując zachowane fragmenty piwnic poprzedniej budowli, wzniesiono nowy gmach — z pięcioprzęsłowymi podcieniami od strony rynku i wysokim dachem dwuspadowym. Nad wejściem umieszczono wówczas wieżyczkę zegarową z dwiema kopułkami rozdzielonymi latarnią oraz trzema tarczami zegarowymi, dzięki czemu czas można było odczytać z kilku stron placu.

Pożary, przebudowy i dzisiejszy kształt

Historia ratusza to w dużej mierze historia kolejnych katastrof i odbudów, typowa dla drewniano-murowanej zabudowy małych miast tego regionu. Ostatni wielki pożar, który dotknął budynek, miał miejsce w 1838 roku — po nim gmach otrzymał nowy, tym razem niższy dach. Kluczowa dla dzisiejszego wyglądu okazała się jednak dopiero przebudowa z lat 1850–1851. Ratusz rozbudowano wtedy w kierunku północnym i zachodnim, ponieważ budynek miał pomieścić także instytucje powiatowe. To właśnie wtedy powstała trzydziestometrowa wieża, która do dziś dominuje nad tą częścią placu i pozostaje najbardziej rozpoznawalnym elementem budowli.

Obiekt jest dziś chroniony jako zabytek kultury, a w jego wnętrzach nadal funkcjonuje samorząd miasta — ratusz od stuleci pełni tę samą funkcję administracyjnego centrum Jilemnic, mimo że jego bryła wielokrotnie się zmieniała.

Zegar, który liczy inaczej niż inne

Największą osobliwością ratusza są zamontowane na wieży zegary kurantowe. System dzwonów wybija każdy kwadrans w taki sposób, że poszczególne części godziny różnią się układem tonów — dzięki temu, nie patrząc na tarczę, można rozpoznać, która to kwadransowa część godziny. W ciągu jednej doby mechanizm generuje łącznie 1020 uderzeń, co czyni go rzadkim przykładem tak rozbudowanego systemu kurantowego w małomiasteczkowej architekturze regionu.

Najczęstsze pytania

Czy ratusz w Jilemnicach można zwiedzać od środka? Budynek pełni funkcję siedziby władz miejskich, dlatego dostęp do wnętrz ograniczony jest zwykle do części urzędowej i godzin pracy urzędu.

Co jest największą atrakcją ratusza? Zdecydowanie XIX-wieczny mechanizm kurantowy na wieży, wybijający kwadranse w unikalnym układzie tonów — codziennie generuje aż 1020 uderzeń.

Jak stary jest obecny budynek ratusza? Obecna, klasycystyczna forma pochodzi głównie z przebudowy w latach 1850–1851, choć fundamenty i piwnice sięgają odbudowy po pożarze z 1781 roku, a samo miejsce było zabudowane już w XVI wieku.

Gdzie dokładnie stoi ratusz? Na południowym krańcu zachodniej pierzei Placu Masaryka, przy skrzyżowaniu z ulicą Jana Harracha, w centrum Jilemnic.