Synagoga w Metzu

Synagoga w Metzu to jeden z najstarszych i najważniejszych zabytków żydowskiego dziedzictwa we Francji, stojący w samym centrum Metzu przy rue du Rabbin Elie Bloch.

Jak dotrzeć?

Budynek znajduje się w historycznym centrum miasta, w spokojnej uliczce nieopodal katedry Saint-Étienne, w odległości spacerowej od głównego dworca kolejowego Metz-Ville. Najlepiej dojść pieszo lub dojechać lokalnym autobusem — okolica to typowa starówka, gdzie parkowanie samochodem bywa utrudnione.

Co zobaczysz?

Obecny budynek wznieśli w latach 1848–1850 architekci Nicolas-Maurice Derobe i Jean-Jacques-Charles Gautiez w stylu neoromańskim. Monumentalna fasada z kamienia wapiennego, z trzema podwójnymi wejściami, miała wyraźnie zaznaczyć obecność społeczności żydowskiej w przestrzeni miasta. Budynek wzniesiono na planie prostokąta z narożnymi pawilonami, dach kryty łupkiem, a naw bocznych — blachą cynkową. Synagoga jest wpisana do rejestru zabytków od 1984 roku, a w latach 2021–2023 przeszła gruntowną renowację (koszt 2,3 mln euro), finansowaną częściowo przez Fondation du patrimoine i Fondation Edmond J. Safra.

Historia żydowskiej obecności w Metzu jest znacznie starsza niż sam budynek — pierwsze wzmianki o Żydach w mieście pochodzą z IX wieku. Pierwszą synagogę na tym samym miejscu wzniesiono już w 1609 (według innych źródeł 1619) roku. To właśnie tutaj w 1657 roku dziewiętnastoletni król Ludwik XIV, razem z bratem, księciem Anjou, odwiedził wnętrze synagogi — był to pierwszy w historii Francji przypadek wizyty panującego monarchy w żydowskim domu modlitwy. W 1716 roku wybudowano drugą, większą synagogę z talmudyczną szkołą, którą kierowali cenieni rabini, m.in. Szaagas Arje. Gdy w 1839 roku miejscowy konsystorz zdecydował o budowie nowego, okazałego obiektu, społeczność żydowska Metzu liczyła około 2400 osób (dane z 1842 roku) i była jedną z najliczniejszych we Francji.

Kiedy przyjechać?

Synagogę można zwiedzać z zewnątrz bez wcześniejszej rezerwacji, natomiast wejście do wnętrza wymaga umówienia zwiedzania z przewodnikiem — wizyty są bezpłatne, prowadzone także w językach angielskim i niemieckim. Obiekt jest częściowo dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Szczególnie dobrym momentem na odwiedziny jest wrzesień, kiedy w Metzu i całej Lotaryngii odbywają się Europejskie Dni Kultury Żydowskiej, obejmujące wydarzenia organizowane właśnie przy synagodze.

Warto wiedzieć

Synagoga w Metzu nie jest jedynie zabytkiem architektury — to żywy symbol jednej z najstarszych gmin żydowskich we Francji, nieprzerwanie związanej z tym samym miejscem od początku XVII wieku. Spacerując po starym mieście, warto połączyć wizytę z odwiedzinami katedry Saint-Étienne oraz pobliskich uliczek dawnej dzielnicy żydowskiej.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do wnętrza synagogi? Tak, ale tylko w ramach zwiedzania z przewodnikiem po wcześniejszym umówieniu — samodzielny dostęp do wnętrza nie jest możliwy, dostępne jest jednak zwiedzanie fasady z zewnątrz.

Czy zwiedzanie jest płatne? Nie, wizyty są bezpłatne, choć wizyty z przewodnikiem wymagają wcześniejszej rezerwacji telefonicznej lub mailowej.

Skąd wzięła się nazwa "synagoga konsystorialna"? Budowę nadzorował lokalny konsystorz żydowski (organ administracyjny gminy), który w 1839 roku podjął decyzję o wzniesieniu nowego, większego obiektu na miejscu wcześniejszych synagog.

Czy synagoga jest zabytkiem chronionym? Tak, obiekt figuruje w rejestrze zabytków historycznych Francji od 1984 roku i przeszedł kompleksową renowację w latach 2021–2023.