Synagoga Jubileuszowa w Pradze

Synagoga Jubileuszowa (nazywana też Synagogą Jerozolimską) to secesyjno-mauretańska bożnica przy ulicy Jerozolimskiej na praskim Nowym Mieście, wzniesiona w 1906 roku i do dziś czynna.

Kiedy powstała Synagoga Jubileuszowa i kto ją zaprojektował?

Budowę rozpoczęto w 1905 roku, a zakończono rok później, w 1906. Projekt przygotował wiedeński architekt Wilhelm Stiassny, który połączył secesję z motywami mauretańskimi i elementami sztuki islamskiej — stąd charakterystyczna, pasiasta fasada i bogato zdobione wnętrze, zupełnie inne od surowszych, historyzujących synagog wznoszonych w Europie kilkadziesiąt lat wcześniej.

Skąd wzięła się nazwa „Jubileuszowa"?

Nazwa upamiętnia jubileusz 50-lecia panowania cesarza Franciszka Józefa I na tronie Austro-Węgier. Gmina żydowska potrzebowała wtedy nowego miejsca modlitwy — w praskim Josefovie, w ramach wielkiej przebudowy dzielnicy żydowskiej na przełomie XIX i XX wieku, wyburzono bowiem trzy starsze synagogi. Nowa bożnica przy Jerozolimskiej miała je zastąpić.

Dlaczego dziś mówi się o niej „Synagoga Jerozolimska"?

Po powstaniu niepodległej Czechosłowacji w 1918 roku nazwa odwołująca się do habsburskiego cesarza straciła rację bytu, a w powszechnym użyciu zaczęła dominować nazwa pochodząca po prostu od ulicy, przy której stoi synagoga — Jerozolimskiej. Obie nazwy, Jubileuszowa i Jerozolimska, funkcjonują dziś równolegle.

Co spotkało synagogę podczas II wojny światowej?

W czasie okupacji, w latach 1941–1945, budynek posłużył okupantom jako magazyn skonfiskowanego mienia żydowskiego. To praktyczne wykorzystanie synagogi paradoksalnie uchroniło ją przed zniszczeniem — w przeciwieństwie do wielu innych żydowskich miejsc kultu w Europie, nie została zdewastowana ani rozebrana.

Do czego służy synagoga dzisiaj?

Synagoga wciąż pełni funkcję religijną — odbywają się w niej nabożeństwa, zwłaszcza w szabat i święta żydowskie. Równolegle działa jako obiekt kulturalny: wnętrze udostępniane jest zwiedzającym, a organizowane są tu też koncerty, podczas których można usłyszeć oryginalne, zachowane organy. Dzięki temu Synagoga Jubileuszowa łączy rolę czynnego miejsca modlitwy z funkcją atrakcji turystycznej i sali koncertowej.

Jak trafić do synagogi zwiedzając Pragę?

Budynek stoi przy ulicy Jerozolimskiej na Nowym Mieście, blisko historycznego centrum Pragi i niedaleko dworca głównego, co czyni go łatwym punktem na trasie spaceru łączącego Nowe Miasto ze Starym Miastem i dzielnicą żydowską Josefov. Warto zaplanować wizytę tak, by połączyć ją ze zwiedzaniem pozostałych praskich synagog i pamiątek po żydowskiej historii miasta.

Najczęstsze pytania

Czy Synagoga Jubileuszowa i Synagoga Jerozolimska to ten sam budynek? Tak, to dwie nazwy tej samej bożnicy przy ulicy Jerozolimskiej — starsza, „Jubileuszowa", odnosi się do okoliczności powstania budynku, nowsza, „Jerozolimska", do jego lokalizacji.

Kto zaprojektował synagogę? Wiedeński architekt Wilhelm Stiassny, autor projektu łączącego secesję ze stylem mauretańskim i elementami sztuki islamskiej.

Dlaczego synagogę nazwano „Jubileuszową"? Na cześć 50. rocznicy objęcia tronu przez cesarza Franciszka Józefa I, a budynek miał zastąpić trzy starsze synagogi wyburzone w Josefovie.

Czy można dziś zwiedzić wnętrze synagogi? Tak, synagoga jest dostępna dla zwiedzających i pełni funkcję czynnego miejsca modlitwy oraz sali koncertowo-wystawienniczej.