sv. Šebestián

Statua świętego Sebastiana to barokowa, kamienna rzeźba z 1714 roku, stojąca dziś przy kościele św. Jana Chrzciciela i Panny Marii Karmelitańskiej w centrum Bystrého, niewielkiego miasteczka w powiecie Svitavy w kraju pardubickim. Wykuta w piaskowcu, w naturalnej wielkości, przedstawia młodego, umięśnionego mężczyznę w przepasce na biodrach, przywiązanego do pnia drzewa – to jeden z klasycznych sposobów ukazywania męczeństwa świętego Sebastiana w sztuce barokowej.

Skąd wzięła się ta rzeźba?

Według miejscowej tradycji statua powstała jako wotum dziękczynne za to, że epidemia dżumy ominęła miasteczko. Święty Sebastian od wieków czczony jest w Kościele katolickim jako jeden z patronów chroniących przed zarazą – obok świętego Rocha – dlatego rzeźby jego postaci stawiano często właśnie w podzięce za ocalenie od moru. Datę powstania, 1714 rok, przypada na okres, gdy fale epidemii wielokrotnie nawiedzały ziemie czeskie, co czyni tę interpretację wiarygodną.

Gdzie stała rzeźba wcześniej?

Obecna lokalizacja przy kościele nie jest pierwotna. Do 2005 roku statua stała w niszy murowanej przy drodze prowadzącej w kierunku pobliskiego Svojanova, miejscowości znanej głównie z tamtejszego zamku. Dopiero w 2005 roku rzeźbę przeniesiono do centrum Bystrého, gdzie stanęła w towarzystwie innych barokowych posągów zgromadzonych przed kościołem.

Jak wygląda rzeźba?

Kompozycja jest prosta i skupiona na samej postaci świętego. Sebastian przedstawiony jest jako młody, dobrze zbudowany mężczyzna, ubrany jedynie w przepaskę biodrową, ze związanymi rękami przy pniu drzewa – to moment tuż przed lub w trakcie męczeństwa, klasyczny w ikonografii tego świętego od czasów renesansu. Rzeźba wykonana jest z piaskowca i ma naturalną, ludzką skalę, bez cokołu o rozbudowanej dekoracji – typowa dla skromniejszych, wiejskich realizacji barokowych z początku XVIII wieku.

Gdzie dokładnie ją znaleźć?

Statua stoi na placu przed kościołem św. Jana Chrzciciela i Panny Marii Karmelitańskiej w Bystrém, w towarzystwie posągów świętego Jana Nepomucena i świętego Wacława. Razem tworzą niewielki zespół barokowych rzeźb sakralnych, który zdobi przestrzeń wokół świątyni i należy do lokalnych zabytków kultury miasteczka.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Bystré to niewielkie miasteczko na Wysoczyźnie Svitavské, niedaleko zamku w Svojanovie – warto połączyć oba miejsca w jednej wycieczce, skoro sama statua przez wieki stała właśnie przy drodze do Svojanova. Rzeźba świętego Sebastiana nie jest samodzielną atrakcją turystyczną w skali kraju, lecz elementem lokalnego dziedzictwa sakralnego – warto ją odwiedzić przy okazji zwiedzania kościoła i centrum miasteczka, zwłaszcza jeśli interesuje nas historia baroku na czeskiej prowincji oraz ślady dawnych epidemii w krajobrazie kulturowym regionu.

Najczęstsze pytania

Co przedstawia statua świętego Sebastiana w Bystrém? Barokową rzeźbę z piaskowca z 1714 roku, ukazującą młodego mężczyznę przywiązanego do drzewa – klasyczny wizerunek męczeństwa świętego Sebastiana.

Dlaczego postawiono tę rzeźbę? Według tradycji jako wotum dziękczynne za to, że miasteczko ominęła epidemia dżumy – święty Sebastian jest jednym z patronów chroniących przed zarazą.

Gdzie dziś stoi statua? Przy kościele św. Jana Chrzciciela i Panny Marii Karmelitańskiej w centrum Bystrého, obok posągów świętego Jana Nepomucena i świętego Wacława.

Czy rzeźba zawsze stała w tym miejscu? Nie – do 2005 roku znajdowała się w niszy murowanej przy drodze w kierunku pobliskiego Svojanova, dopiero wtedy przeniesiono ją do centrum miasteczka.

Jak stara jest ta rzeźba? Pochodzi z 1714 roku, a więc ma ponad trzysta lat.