Panna Maria Bolestná

Statua Panny Marii Bolesnej (czes. Panna Maria Bolestná) to barokowa, kamienna rzeźba z 1725 roku, dłuta Jiříego Františka Pacáka, rzeźbiarza działającego w pobliskiej Litomyšli. Dziś stoi na placu przed kościołem św. Jana Chrzciciela i Panny Marii Karmelitańskiej w centrum Bystrého, niewielkiego miasteczka w powiecie Svitavy, w kraju pardubickim, w Czechach.

Kto i kiedy wykonał tę rzeźbę?

Autorem statuy jest Jiří František Pacák (ok. 1670–1742), barokowy rzeźbiarz związany z Litomyšlą, działający w regionie na początku XVIII wieku. Rzeźbę w Bystrém wykonał w 1725 roku, dzięki czemu miasteczko ma jeden z najstarszych zachowanych zabytków sztuki sakralnej.

Co przedstawia rzeźba?

Statua ukazuje Pannę Marię Bolesną – Matkę Boską opłakującą mękę i śmierć Chrystusa, jeden z najczęstszych tematów dewocyjnych w barokowej sztuce katolickiej Europy Środkowej. Tego typu wizerunki zamawiano zwykle jako wyraz osobistej lub wspólnotowej pobożności, a same rzeźby stawiano przy drogach, na placach czy przy kościołach, tak by mogły służyć publicznemu kultowi.

Gdzie pierwotnie stała statua?

Rzeźba nie zawsze znajdowała się w obecnym miejscu. Pierwotnie stała przy drodze prowadzącej od ratusza do miejscowego zamku – a więc w skromniejszym, codziennym otoczeniu, nie na reprezentacyjnym placu. W pewnym momencie przeniesiono ją w obecne miejsce, przed kościół parafialny, gdzie dołączyła do niewielkiego zespołu barokowych rzeźb tworzących dziś serce Bystrého.

Gdzie dziś można ją zobaczyć?

Obecnie statua stoi na placu przed kościołem św. Jana Chrzciciela i Panny Marii Karmelitańskiej, w samym centrum Bystrého. Towarzyszą jej inne barokowe rzeźby sakralne z tej samej epoki – między innymi statua świętego Sebastiana (1714) oraz posągi świętego Jana Nepomucena i świętego Wacława. Razem tworzą niewielką galerię lokalnej sztuki sakralnej pod gołym niebem, otaczającą kościół parafialny.

Dlaczego ta rzeźba jest ważna dla miasteczka?

Choć nie jest zabytkiem znanym w skali kraju, statua stanowi cenny element dziedzictwa Bystrého: dokumentuje życie religijne miasteczka na początku XVIII wieku oraz działalność litomyšlskiego warsztatu rzeźbiarskiego, którego prace można spotkać w całym regionie Svitavy i Litomyšli. Razem z sąsiednimi rzeźbami należy do lokalnych zabytków kultury i nadaje placowi przed kościołem jego charakterystyczny, wielowarstwowy historycznie charakter.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

Bystré leży na Wysoczyźnie Svitavské, niedaleko zamku w Svojanovie, więc wizytę na placu kościelnym łatwo połączyć ze zwiedzaniem okolicy. Samą statuę najlepiej oglądać razem z sąsiadującymi rzeźbami przed kościołem – dla osób zainteresowanych prowincjonalnym barokiem czy historią religijną małych czeskich miasteczek cały zespół jest ciekawszy niż pojedynczy posąg oglądany osobno.

Najczęstsze pytania

Kto wykonał statuę Panny Marii Bolesnej w Bystrém? Litomyšlski rzeźbiarz barokowy Jiří František Pacák (ok. 1670–1742), w 1725 roku.

Co przedstawia rzeźba? Pannę Marię Bolesną, Matkę Boską opłakującą mękę Chrystusa – popularny temat dewocyjny w barokowej sztuce katolickiej.

Gdzie dziś stoi statua? Na placu przed kościołem św. Jana Chrzciciela i Panny Marii Karmelitańskiej w centrum Bystrého.

Czy zawsze stała w tym miejscu? Nie – pierwotnie stała przy drodze z ratusza do miejscowego zamku, zanim przeniesiono ją na plac kościelny.

Jakie inne rzeźby stoją w pobliżu? Plac dzieli ze statuą świętego Sebastiana (1714) oraz posągami świętego Jana Nepomucena i świętego Wacława.