sv. Petr

Socha świętego Piotra to barokowa rzeźba kamienna z lat trzydziestych XVIII wieku, ustawiona na filarze głównej bramy wejściowej na teren kościelny w Čechy pod Kosířem, wsi w powiecie Prostějov na Morawach. Razem ze stojącą obok, niemal w tym samym miejscu, rzeźbą świętego Pawła tworzy tradycyjną parę apostolską flankującą wjazd do zespołu kościoła parafialnego pod wezwaniem świętego Jana Chrzciciela.

Gdzie dokładnie stoi ta rzeźba?

Figura świętego Piotra zajmuje lewy filar głównej bramy prowadzącej na teren przykościelny w centrum wsi – patrząc od strony fasady kościoła. Na sąsiednim, prawym filarze stoi jego towarzysz, święty Paweł. Taki układ – z Piotrem po jednej, a Pawłem po drugiej stronie wejścia – jest klasycznym barokowym rozwiązaniem ikonograficznym, spotykanym przy wielu kościołach środkowoeuropejskich, gdzie obaj apostołowie pełnią rolę symbolicznych „strażników" progu świątyni.

Co oznaczają atrybuty świętego Piotra na rzeźbie?

Piotr przedstawiony jest z księgą oraz kluczem – to jego najbardziej rozpoznawalny atrybut w sztuce chrześcijańskiej, odwołujący się do słów Chrystusa o „kluczach królestwa niebieskiego" powierzonych apostołowi jako pierwszemu z grona uczniów. Klucz symbolizuje władzę „związywania i rozwiązywania", czyli funkcję, jaką tradycja katolicka przypisuje Piotrowi jako fundamentowi Kościoła. Księga w dłoni nawiązuje z kolei do jego roli nauczyciela wiary i autora listów apostolskich włączonych do Nowego Testamentu.

Kto wykonał rzeźbę i kiedy powstała?

Autorem obu posągów – świętego Piotra i towarzyszącego mu świętego Pawła – jest Ondřej Zahner, rzeźbiarz działający w Ołomuńcu w pierwszej połowie XVIII wieku, twórca licznych barokowych realizacji rzeźbiarskich na Morawach. Rzeźby powstały w latach trzydziestych XVIII stulecia, a więc kilkadziesiąt lat wcześniej niż stojący za nimi budynek kościoła, wzniesiony dopiero w latach 1781–1794 według projektu Jana Petra Ceroniego. To oznacza, że para posągów apostołów jest starsza od obecnej świątyni i pierwotnie towarzyszyła najpewniej wcześniejszemu, mniejszemu kościołowi stojącemu niegdyś w tym samym miejscu.

Jaka jest historia i stan zachowania rzeźby?

Sama figura wykuta jest w kamieniu i osadzona na wysokim cokole – obecne postumenty, na których stoją obie rzeźby, pochodzą jednak dopiero z 1985 roku, co pozwala odróżnić oryginalną, osiemnastowieczną część dzieła od nowszego wyposażenia ekspozycyjnego. Po niemal trzystu latach ekspozycji na działanie warunków atmosferycznych socha świętego Piotra była w znacznym stopniu uszkodzona. Gruntowną konserwację i renowację przeprowadzono w 2015 roku, przywracając czytelność rzeźbiarskich detali.

Jaki status ochrony ma rzeźba?

Socha świętego Piotra, podobnie jak stojąca obok rzeźba świętego Pawła, wpisana jest na listę nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej. Obie figury chronione są jako integralna część zespołu kościoła świętego Jana Chrzciciela w Čechy pod Kosířem.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Rzeźbę świętego Piotra najlepiej oglądać razem z sąsiadującą figurą świętego Pawła – dopiero jako para w pełni oddają ikonograficzny sens przedstawienia obu apostołów jako filarów Kościoła. Na terenie tego samego zespołu kościelnego znajduje się również misyjny krzyż z pozłacaną figurą Chrystusa z 1854 roku, ufundowany przez hrabiego Augusta Aleksandra Silva-Taroukę – warto zwrócić na niego uwagę podczas tej samej wizyty.

Najczęstsze pytania

Kto jest przedstawiony na rzeźbie? Święty Piotr Apostoł, ukazany z księgą i kluczem – atrybutem symbolizującym „klucze królestwa niebieskiego".

Gdzie stoi socha? Na lewym filarze głównej bramy wejściowej na teren kościoła świętego Jana Chrzciciela w Čechy pod Kosířem, patrząc od strony fasady.

Kto wykonał rzeźbę i kiedy? Ołomuniecki rzeźbiarz Ondřej Zahner, w latach trzydziestych XVIII wieku.

Czy rzeźba jest starsza od kościoła? Tak – powstała kilkadziesiąt lat przed obecnym budynkiem kościoła, wzniesionym w latach 1781–1794.

Czy obok stoi jeszcze inna rzeźba? Tak, na sąsiednim, prawym filarze bramy stoi socha świętego Pawła z księgą – razem tworzą tradycyjną parę apostolską.

Czy rzeźba była renowowana? Tak, po znacznych uszkodzeniach spowodowanych upływem czasu przeprowadzono jej konserwację w 2015 roku.