sv. Pavel

Socha świętego Pawła to barokowa rzeźba kamienna z lat trzydziestych XVIII wieku, stojąca przy wjeździe na teren kościelny w Čechy pod Kosířem na Morawach, w powiecie Prostějov. Wraz ze stojącą tuż obok, niemal w tym samym miejscu, sochą świętego Piotra, tworzy klasyczną parę apostolską flankującą bramę prowadzącą do kościoła parafialnego świętego Jana Chrzciciela.

Gdzie dokładnie stoi rzeźba?

Figura znajduje się na jednym z dwóch filarów głównej bramy wejściowej na teren przykościelny w centrum wsi Čechy pod Kosířem. Patrząc na fasadę kościoła od frontu, święty Paweł stoi po prawej stronie, podczas gdy jego towarzysz, święty Piotr, zajmuje filar po lewej – to układ typowy dla barokowych realizacji przedstawiających parę „książąt apostołów".

Kto jest autorem rzeźby i kiedy powstała?

Autorem sochy jest Ondřej Zahner, ceniony rzeźbiarz działający w Ołomuńcu w pierwszej połowie XVIII wieku, znany z licznych realizacji barokowych na Morawach. Rzeźba powstała w latach trzydziestych XVIII stulecia – a więc kilkadziesiąt lat przed obecnym budynkiem kościoła, który wzniesiono dopiero w latach 1781–1794 według projektu Jana Petra Ceroniego. Oznacza to, że para posągów świętych Piotra i Pawła jest starsza niż stojąca za nią świątynia i najpewniej pierwotnie towarzyszyła wcześniejszemu, mniejszemu kościołowi, który stał w tym miejscu.

Jak wygląda rzeźba?

Święty Paweł został przedstawiony w typowej dla siebie ikonografii – z księgą w dłoni, symbolizującą jego pisma i działalność misyjną. Figura wykuta jest w kamieniu i stoi na wysokim, kamiennym cokole. Obecne postumenty, na których osadzono obie rzeźby, wykonano jednak znacznie później, bo w 1985 roku – to ważna informacja dla odróżnienia oryginalnej, barokowej części dzieła od nowszych elementów ekspozycyjnych.

Co się stało z rzeźbą na przestrzeni wieków?

Podobnie jak wiele barokowych rzeźb plenerowych wystawionych od blisko trzystu lat na działanie warunków atmosferycznych, socha świętego Pawła uległa z czasem znacznemu uszkodzeniu. W 2015 roku przeprowadzono jej gruntowną konserwację i renowację, dzięki czemu rzeźba odzyskała czytelność detali i mogła nadal pełnić swoją pierwotną, dekoracyjno-religijną funkcję przy wejściu na teren kościelny.

Jaki status ochrony ma rzeźba?

Socha świętego Pawła, tak jak towarzysząca jej socha świętego Piotra, jest wpisana na listę nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej. Obie rzeźby chronione są jako integralna część zespołu kościelnego w Čechy pod Kosířem, co podkreśla ich wartość historyczną i artystyczną w skali regionu.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Zwiedzając kościół świętego Jana Chrzciciela, warto zwrócić uwagę na obie rzeźby przy bramie wejściowej – to zestaw, który najlepiej oglądać razem, ponieważ dopiero w parze oddają pełny sens ikonograficzny przedstawienia świętych Piotra i Pawła jako filarów Kościoła. Przy tym samym kościele stoi również misyjny krzyż z pozłacaną figurą Chrystusa z 1854 roku, ufundowany przez hrabiego Augusta Aleksandra Silva-Taroukę.

Najczęstsze pytania

Kto jest przedstawiony na rzeźbie? Święty Paweł Apostoł, ukazany z księgą w dłoni – klasycznym atrybutem jego pism i działalności misyjnej.

Gdzie stoi socha? Na jednym z filarów głównej bramy wejściowej na teren kościoła świętego Jana Chrzciciela w Čechy pod Kosířem, po prawej stronie patrząc na fasadę.

Kto wykonał rzeźbę i kiedy? Ołomuniecki rzeźbiarz Ondřej Zahner, w latach trzydziestych XVIII wieku.

Czy rzeźba jest starsza od kościoła? Tak – socha powstała kilkadziesiąt lat przed obecnym budynkiem kościoła, wzniesionym w latach 1781–1794.

Czy obok stoi jeszcze inna rzeźba? Tak, na sąsiednim filarze bramy stoi socha świętego Piotra z kluczami i księgą – razem tworzą tradycyjną parę apostolską.

Czy rzeźba była renowowana? Tak, po znacznych uszkodzeniach spowodowanych upływem czasu przeprowadzono jej konserwację w 2015 roku.