Socha św. Józefa z Leonessy w Brnie

Socha św. Józefa z Leonessy stoi na tarasie przed kościołem Znalezienia Krzyża Świętego przy klasztorze kapucynów w Brnie, tuż przy Kapucínském náměstí w samym centrum miasta. To jedna z rzeźb tworzących niewielką galerię świętych związanych z zakonem kapucynów, ustawionych wzdłuż tarasu prowadzącego do wejścia kościelnego.

Kim był św. Józef z Leonessy?

Józef z Leonessy (1556–1612) był włoskim kapucynem, kaznodzieją i misjonarzem, znanym z działalności duszpasterskiej oraz misji na Bliskim Wschodzie. Zakon kapucynów kanonizował i czcił go jako jedną z ważniejszych postaci swojej duchowości, dlatego jego wizerunek trafił także do brneńskiego zespołu rzeźb przy klasztorze — obok m.in. św. Fidelisa z Sigmaringen, św. Franciszka z Asyżu czy św. Antoniego Padewskiego.

Historia i twórca rzeźby

Rzeźbę wykonał w 1765 roku brneński artysta Jan Adam Nesmann, autor kilku barokowych realizacji w mieście. Figura powstała z wapienia muszlowego — materiału typowego dla ówczesnego rzeźbiarstwa sakralnego w regionie, cenionego za łatwość obróbki detali szat i rysów twarzy, choć jednocześnie podatnego na erozję pod wpływem warunków atmosferycznych. Ustawienie rzeźby na zewnętrznym tarasie, w bezpośrednim sąsiedztwie ruchliwego placu, sprawiło, że przez dziesięciolecia była narażona na działanie deszczu, mrozu i zanieczyszczeń miejskich.

Pierwotny zestaw rzeźb liczył pięć figur ułożonych od lewej do prawej strony patrząc od wejścia do kościoła. Dopiero w 1927 roku doszedł do nich szósty posąg — św. Wawrzyńca z Brindisi, dłuta czeskiego rzeźbiarza Čeňka Vosmíka, co pokazuje, że galeria była uzupełniana i pielęgnowana przez kolejne pokolenia kapucynów jako spójna całość ikonograficzna.

Renowacja i stan obecny

W latach 2018–2020 wszystkie sześć rzeźb przeszło kompleksową konserwację przeprowadzoną przez brneńską firmę restauratorską Pastiglia, specjalizującą się w ratowaniu kamiennej rzeźby historycznej. Prace objęły oczyszczenie powierzchni, konsolidację osłabionego kamienia oraz zabezpieczenie przed dalszą degradacją, dzięki czemu figura św. Józefa z Leonessy zachowała czytelność detali szat zakonnych i rysów twarzy.

Dlaczego warto zobaczyć tę rzeźbę?

Taras przed kościołem kapucynów to jedno z tych miejsc w Brnie, które łatwo pominąć, spiesząc się w stronę słynnej krypty kapucyńskiej z mumiami mnichów — a jednak sama rzeźba zasługuje na chwilę uwagi. To przykład barokowej rzeźby sakralnej osadzonej w kontekście, dla którego powstała: nie w muzeum, lecz w miejscu kultu, dokładnie tam, gdzie stawiali ją XVIII-wieczni fundatorzy.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się socha? Na tarasie przed kościołem Znalezienia Krzyża Świętego, przy klasztorze kapucynów na Kapucínském náměstí w Brnie.

Kto stworzył rzeźbę? Jan Adam Nesmann, brneński rzeźbiarz, w 1765 roku.

Z jakiego materiału jest wykonana? Z wapienia muszlowego.

Czy rzeźba była renowowana? Tak, w latach 2018–2020 przez firmę Pastiglia, razem z pozostałymi pięcioma figurami z tarasu.

Czy wstęp jest płatny? Nie — taras i rzeźby są dostępne z poziomu placu, bez opłat; ewentualne opłaty dotyczą wyłącznie zwiedzania krypty kapucyńskiej wewnątrz klasztoru.