Church of Saint Mary Magdalene

Kościół świętej Marii Magdaleny stoi na rogu ulic Masarykova i Františkánská w samym centrum Brna, kilka kroków od głównego deptaka miasta. To niepozorna z zewnątrz świątynia rzymskokatolicka, której historia sięga czasów sprzed wygnania Żydów z miasta w XV wieku, a obecny kształt zawdzięcza franciszkanom, którzy przenieśli się tu w połowie XVII wieku po zniszczeniu ich pierwotnego klasztoru.

Dlaczego kościół stoi akurat w tym miejscu?

Południowo-wschodnia część Brna była zamieszkana przez społeczność żydowską już od połowy XIII wieku, a stała tam synagoga. Po wygnaniu Żydów z miasta za panowania Władysława Pogrobowca opuszczoną synagogę przekształcono około 1454 roku w niewielki kościółek pod wezwaniem świętej Marii Magdaleny. To właśnie w tym miejscu, na fundamentach dawnej świątyni żydowskiej, stoi dzisiejszy kościół.

Skąd wzięli się tu franciszkanie?

Klasztor franciszkanów w Brnie powstał w 1451 roku w pobliżu dawnej Bramy Żydowskiej, a należał do niego kościół świętego Bernardyna ze Sieny. Gdy w 1643 roku miastu groziło oblężenie szwedzkie w trakcie wojny trzydziestoletniej, władze zdecydowały o wyburzeniu i spaleniu klasztoru wraz z kościołem ze względów obronnych. W ramach rekompensaty zakonnicy otrzymali niewielki kościół świętej Marii Magdaleny wraz z czterema kamienicami i przenieśli się w to miejsce.

Jak powstał obecny budynek?

W latach 1651–1654 franciszkanie przebudowali dawny kościółek od fundamentów, wznosząc obiekt, który w zasadniczym kształcie przetrwał do dziś. Za budowniczego uznaje się Ondřeja Erného. W kolejnych latach, między 1654 a 1671 rokiem, zakonnicy dobudowali przylegający klasztor wraz ze szpitalem i apteką, tworząc kompleks służący zarówno modlitwie, jak i pomocy chorym. Kościół ma prostą, niewielką jak na standardy barokowe bryłę o długości 36 metrów i szerokości 25 metrów, pozbawioną przepychu typowego dla wielu innych brneńskich świątyń tamtej epoki.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Największą artystyczną wartością wnętrza jest okazały ołtarz główny w stylu barokowym, pochodzący z 1736 roku. Zaprojektował go rzeźbiarz Adam Nesmann, a wykonał stolarz František Huk. To właśnie ten ołtarz przyciąga uwagę zwiedzających jako główny element wystroju, kontrastujący ze skromną architekturą samego budynku.

Czy da się dziś zwiedzić kościół?

Obecny wygląd świątyni pochodzi w dużej mierze z przebudowy z 1852 roku. W 2019 roku doszło jednak do poważnej awarii wodnej, która uszkodziła prezbiterium. Od tego czasu ta część kościoła jest tymczasowo zabezpieczona drewnianym podestem, a parafia przygotowuje się do gruntownej renowacji. W praktyce oznacza to, że kościół jest dostępny dla zwiedzających tylko okazjonalnie – obecnie otwierany jest w każdą środę. Mimo ograniczonej dostępności obiekt pozostaje wpisany do rejestru zabytków kultury jako ważny element historii Brna.

Najczęstsze pytania

Jakiej epoki jest kościół świętej Marii Magdaleny w Brnie? Obecny budynek pochodzi z lat 1651–1654, choć stoi na miejscu dawnej synagogi przekształconej w kościółek już około 1454 roku. Swój dzisiejszy wygląd zawdzięcza głównie przebudowie z 1852 roku.

Kto zbudował kościół? Za budowniczego uznaje się Ondřeja Erného, który wzniósł świątynię dla brneńskich franciszkanów po tym, jak ich wcześniejszy klasztor został zburzony w 1643 roku z powodów obronnych.

Czy kościół jest otwarty dla turystów? Ze względu na uszkodzenia po awarii wodnej z 2019 roku kościół jest dostępny tylko okazjonalnie, obecnie w każdą środę, do czasu zakończenia planowanej renowacji.

Co jest najcenniejszym elementem wnętrza? Barokowy ołtarz główny z 1736 roku, zaprojektowany przez rzeźbiarza Adama Nesmanna i wykonany przez stolarza Františka Huka.