Sv. Jan Nepomucký

Statua świętego Jana Nepomucena w Roštínie stoi przed kościołem parafialnym w centrum wsi, na północno-zachodnim skraju pasma Chřiby, w powiecie Kroměříž na Morawach.

Kiedy powstała figura i skąd to wiadomo?

Rok powstania rzeźby, 1728, znany jest z napisu wykutego na cokole — to typowy dla epoki sposób datowania obiektów sakralnych stawianych z fundacji prywatnych lub parafialnych. Figura reprezentuje wczesny etap baroku i mieści się w ustalonym już wówczas kanonie przedstawiania świętego, powtarzanym w całej Europie Środkowej po jego kanonizacji.

Jak wygląda posąg?

Święty ukazany jest w typowym stroju kanonika — sutannie, komży i pelerynce — w pozycji kontrapostu, z głową lekko przechyloną na bok. W dłoniach trzyma krzyż oparty o przedramię, a głowę zdobi biret oraz charakterystyczna aureola z pięciu gwiazd, nawiązująca do legendy o świetlistych gwiazdach unoszących się nad rzeką w miejscu jego męczeńskiej śmierci. Szaty rzeźbiarz opracował z dużą dbałością o ruch draperii i drobne, koronkowe wykończenia brzegów tkaniny, co nadaje figurze dynamiczny, typowo barokowy charakter.

Z czego wykonano rzeźbę i jak duża jest?

Do budowy użyto piaskowca, a elementy metalowe uzupełniają detale wyposażenia figury (m.in. okucia lub elementy krzyża). Sama statua stoi na kamiennym, stopniowanym cokole o podstawie około 1,8 na 1,8 metra; łączna wysokość całego założenia — cokołu wraz z figurą — sięga około 2,5 metra.

Dlaczego akurat święty Jan Nepomucen?

Jan Nepomucen, czeski duchowny zamęczony w XIV wieku, a kanonizowany na początku XVIII stulecia, stał się jednym z najczęściej przedstawianych świętych baroku w krajach korony czeskiej. Jego figury stawiano tradycyjnie przy mostach, nad rzekami oraz — jak w Roštínie — na placach przykościelnych, jako patrona chroniącego przed powodzią i złą sławą, a także opiekuna spowiedzi i milczenia. Umieszczenie posągu wprost przed wejściem do świątyni podkreślało rolę kościoła jako centrum życia religijnego wsi.

Co jeszcze warto wiedzieć o otoczeniu figury?

Statua znajduje się na terenie objętym ochroną zabytkową i figuruje w czeskim rejestrze zabytków ruchomych i nieruchomych. Stoi w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła parafialnego Roštína, co czyni ten fragment wsi naturalnym punktem wyjścia do zwiedzania miejscowości — zarówno samego kościoła, jak i historycznego układu centrum.

Najczęstsze pytania

Ile lat liczy statua świętego Jana Nepomucena w Roštínie? Rzeźbę wykonano w 1728 roku, co potwierdza napis na cokole — ma więc niemal trzysta lat.

Z jakiego materiału wykonano figurę? Z piaskowca, z dodatkiem elementów metalowych w detalach wyposażenia.

Gdzie dokładnie stoi posąg? Przed kościołem parafialnym w centrum wsi Roštín, w powiecie Kroměříž, na północno-zachodnim skraju Chřibów.

Dlaczego świętego przedstawiono z krzyżem i aureolą z gwiazd? To standardowy kanon ikonograficzny Jana Nepomucena — krzyż symbolizuje jego kapłańską posługę i męczeństwo, a pięć gwiazd nawiązuje do legendy o świetle widzianym nad rzeką w miejscu, gdzie zginął.