kaple Cyrilka

Kaple Cyrilka to niewielki kościółek stojący w sąsiedztwie bazyliki na Velehradzie, jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych na Morawach. Oficjalnie nosi wezwanie Zjawienia Pańskiego, ale w powszechnym użyciu funkcjonuje właśnie jako Cyrilka — nazwa nawiązuje do tradycji łączącej to miejsce z misją św. Cyryla i Metodego na Wielkich Morawach.

Skąd wzięła się nazwa Cyrilka?

Sama budowla pochodzi z XIII wieku i pierwotnie była częścią zabudowań klasztoru cystersów w Velehradzie. Wśród miejscowych od dawna żywa była wiara, że to właśnie w tym kościółku miał odprawiać mszę święty Cyryl. Choć trudno to dziś zweryfikować historycznie, to przekonanie odegrało kluczową rolę w losach budynku — dzięki niemu przetrwał tam, gdzie inne obiekty klasztorne zniknęły z mapy.

Jak kaplica przetrwała zniszczenia i kasatę klasztoru?

W 1421 roku cały kompleks klasztorny na Velehradzie ucierpiał podczas najazdu husytów. Kolejnym poważnym zagrożeniem dla budynku była kasata klasztoru cysterskiego w 1784 roku, po której wiele zabudowań klasztornych rozebrano lub przeznaczono na inne cele. Kaplica Cyrilki ocalała właśnie dzięki wspomnianej tradycji o mszy świętych Cyryla i Metodego — miejscowi traktowali ją jako obiekt zbyt ważny duchowo, by pozwolić na jej zniszczenie.

Odkupienie i neogotycka odnowa

Przełomowy moment nastąpił w 1863 roku, gdy arcybiskup ołomuniecki Bedřich Fürstenberg odkupił kaplicę od Jiříego Siny i przywrócił jej pierwotne przeznaczenie sakralne. Z inicjatywy i na koszt arcybiskupa budynek przeszedł gruntowną renowację w stylu neogotyckim, która nadała mu wygląd zbliżony do dzisiejszego.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Największą osobliwością wnętrza jest ikonostas — ściana z ikonami oddzielająca prezbiterium od nawy, typowa dla liturgii wschodniej, a nie dla tradycyjnych kościołów rzymskokatolickich w Czechach. Rozwiązanie to wprowadzono w latach 20. XX wieku, gdy wnętrze kaplicy przystosowano do sprawowania nabożeństw w obrządku wschodnim — nawiązując w ten sposób do bizantyjskich korzeni misji cyrylo-metodiańskiej. Obecny ikonostas pochodzi z 1929 roku i jest dziełem akademickiego malarza Vladimíra Novotnego z Pragi. Od 2008 roku Cyrilka, wraz z całym dawnym zespołem klasztoru cysterskiego na Velehradzie, jest wpisana na listę narodowych zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Najczęstsze pytania

Dlaczego kaplica nazywa się Cyrilka? Nazwa pochodzi od tradycji głoszącej, że w tym miejscu odprawiał mszę świętą Cyryl, jeden z twórców misji chrześcijańskiej na Wielkich Morawach.

Ile lat ma budynek kaplicy? Sama bryła kościółka pochodzi z XIII wieku, choć swój obecny, neogotycki wygląd zawdzięcza renowacji z 1863 roku.

Co to jest ikonostas w Cyrilce? To ściana z ikonami oddzielająca prezbiterium od nawy, charakterystyczna dla liturgii wschodniej. Obecny ikonostas namalował w 1929 roku Vladimír Novotný z Pragi.

Czy Cyrilka jest zabytkiem? Tak, od 2008 roku kaplica wraz z całym dawnym kompleksem klasztornym na Velehradzie ma status narodowej pamiątki kultury.

Gdzie dokładnie znajduje się Cyrilka? Kaplica stoi w bezpośrednim sąsiedztwie bazyliki Wniebowzięcia NMP i św. Cyryla i Metodego na Velehradzie, jednego z głównych ośrodków pielgrzymkowych na Morawach.