Jewish cemetery in Uherské Hradiště

Żydowski cmentarz w Uherském Hradišti to dziś przede wszystkim miejsce pamięci – park z pomnikiem ofiar Holokaustu, który zajął teren dawnej nekropolii w dzielnicy Sady, około 1,5 km na południowy wschód od centrum miasta, przy ulicy Větrná w pobliżu třídy Maršála Malinovského.

Skąd wzięła się żydowska nekropolia w mieście?

Ślady osadnictwa żydowskiego w Uherském Hradišti sięgają prawdopodobnie początków XIV wieku, jednak przez długi czas miejscowa społeczność nie miała własnego miejsca pochówku – zmarłych transportowano do oddalonego o około 20 km Uherskiego Brodu. Dopiero w 1429 roku władze miejskie wyznaczyły dla Żydów cmentarz na północ od miasta, między murami obronnymi a korytem rzeki Morawy. Ten najstarszy cmentarz przestał jednak istnieć już w 1514 roku, gdy Żydzi zostali wygnani z miasta – na jego miejscu z czasem powstały barokowe fortyfikacje.

Jak powstał nowy cmentarz?

Współczesna nekropolia, o której mowa dzisiaj, została założona w 1879 roku i poświęcona dwa lata później, w 1881 roku. W 1917 roku teren cmentarza rozszerzono, co odzwierciedlało wzrost liczebności lokalnej gminy żydowskiej. Przed 1940 rokiem na cmentarzu znajdowało się łącznie 377 granitowych nagrobków nowoczesnego typu, ustawionych w rzędach wzdłuż warstwic terenu, z inskrypcjami w językach czeskim i niemieckim, o skromnej, powściągliwej formie zdobniczej.

Co wydarzyło się podczas drugiej wojny światowej?

Wieczorem 22 czerwca 1941 roku, w dniu ataku Niemiec na Związek Radziecki, miejscowi naziści w akcie agresji zdemolowali synagogę i uszkodzili cmentarz. Na początku 1942 roku 350 żydowskich mieszkańców Uherského Hradiště przesiedlono do zbiorczego getta w Uherskim Brodzie, skąd w styczniu 1943 roku zostali deportowani do Terezína, a następnie do obozów zagłady. W 1943 roku nagrobki zostały rozprzedane – część z nich miała zostać w kolejnych latach wykorzystana do brukowania dróg oraz stawu w pobliskim Starém Městě.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Po 1945 roku teren dawnego cmentarza przekształcono w park, w którym stanął pomnik upamiętniający ofiary Holokaustu. To właśnie ten pomnik – a nie tradycyjne nagrobki – jest dziś głównym punktem odniesienia dla osób odwiedzających to miejsce. Park pełni funkcję kameralnego miejsca refleksji, świadczącego o wielowiekowej, a następnie brutalnie przerwanej obecności społeczności żydowskiej w mieście.

Najczęstsze pytania

Czy na terenie dawnego cmentarza zachowały się nagrobki? Nie – większość nagrobków sprzedano w 1943 roku, a teren po wojnie przekształcono w park z pomnikiem ofiar Holokaustu.

Gdzie dokładnie znajduje się to miejsce? W dzielnicy Sady, około 1,5 km na południowy wschód od centrum Uherského Hradiště, przy ulicy Větrná, blisko třídy Maršála Malinovského.

Czy to był pierwszy cmentarz żydowski w mieście? Nie – wcześniejszy cmentarz istniał od 1429 do 1514 roku w innej lokalizacji, na terenie między murami miejskimi a korytem Morawy; został zlikwidowany po wygnaniu Żydów z miasta.

Co się stało z żydowską społecznością miasta podczas wojny? W 1942 roku mieszkańców przesiedlono do getta w Uherskim Brodzie, a w 1943 roku deportowano do Terezína i dalej do obozów zagłady.