Baroque cemetery in Střílky

Barokowy cmentarz w Střílkach to jeden z najbardziej niezwykłych zabytków sepulkralnych na Morawach — kwadratowy, otoczony murem nekropolia z bogatą rzeźbiarską oprawą, powstała z inicjatywy rodu Petřvaldských w pierwszej połowie XVIII wieku. Leży na terenie miasteczka Střílky w powiecie Kroměříž, w kraju zlińskim, i od dziesięcioleci przyciąga miłośników baroku oraz historii regionu.

Jak powstał barokowy cmentarz w Střílkach?

Impuls do budowy dał w 1724 roku Milota Ferdinand Petřvaldský, który w swoim testamencie zażądał wzniesienia rodowej kaplicy grobowej. Realizację tego zamysłu podjął kolejny właściciel panostwa strzeleckiego i tovačovskiego, Amand Antonín Petřvaldský. Prace budowlane trwały od 1730 do 1743 roku, a cały założenie zajęło powierzchnię około 2000 metrów kwadratowych, ułożoną na planie zbliżonym do kwadratu. Uroczyste poświęcenie nekropolii odbyło się 12 maja 1743 roku, po czym cmentarz otwarto dla mieszkańców i pielgrzymów.

Kto zaprojektował rzeźby na cmentarzu?

Oprawę rzeźbiarską wykonał morawski artysta Gottfried Fritsch, uznawany za jednego z ważniejszych twórców barokowej plastyki sakralnej w regionie. Jego dzieła zdobią mury i bramy nekropolii — wśród motywów znajdują się postacie aniołów oraz alegorie cnót, dobrych uczynków, a także siedmiu grzechów głównych. Taki program ikonograficzny miał przypominać odwiedzającym o przemijaniu i moralnym wymiarze ludzkiego życia, co było typowe dla barokowej sztuki funeralnej epoki kontrreformacji.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Układ przestrzenny cmentarza opiera się na murowanym obwodzie z wnękami i niszami, w których rozmieszczono groby oraz płaskorzeźby. Całość tworzy spójną, zamkniętą kompozycję architektoniczno-rzeźbiarską, rzadko spotykaną w takiej skali poza dużymi ośrodkami miejskimi. Dla zwiedzających szczególnie interesujące jest zestawienie surowej, kamiennej architektury z bogatą, symboliczną dekoracją figuralną — efekt, który wyróżnia Střílky na tle innych barokowych nekropolii na Morawach.

Jak dbano o zabytek w kolejnych stuleciach?

Obiekt przetrwał kolejne stulecia, wymagając jednak systematycznej konserwacji. Gruntowną rekonstrukcję przeprowadzono w latach 1957–1958. Kluczową rolę w ratowaniu cmentarza odegrała Marie Skřítková, która wywalczyła środki w wysokości 20 milionów koron na prace remontowe, dzięki czemu zabytek zachował się w dobrym stanie do dziś. Cmentarz ma status pomnika narodowego i jest traktowany jako jeden z najcenniejszych przykładów barokowego budownictwa i rzeźby sakralnej w Czechach.

Czy cmentarz jest dziś otwarty dla zwiedzających?

Tak — nekropolia pełni funkcję atrakcji turystycznej i jest dostępna do zwiedzania. Odwiedzający mogą samodzielnie obejrzeć mur z rzeźbami oraz wnętrze założenia, poznając zarówno warstwę historyczną, jak i artystyczną tego miejsca.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał barokowy cmentarz w Střílkach? Budowę prowadzono w latach 1730–1743, a poświęcenie nastąpiło 12 maja 1743 roku.

Kto zlecił budowę cmentarza? Inicjatorem był Milota Ferdinand Petřvaldský (testament z 1724 roku), a budowę zrealizował Amand Antonín Petřvaldský.

Kto stworzył rzeźby zdobiące cmentarz? Autorem dekoracji rzeźbiarskiej jest morawski rzeźbiarz Gottfried Fritsch.

Czy cmentarz jest zabytkiem chronionym? Tak, obiekt ma status pomnika narodowego i przeszedł gruntowną rekonstrukcję w latach 1957–1958.

Jaką powierzchnię zajmuje nekropolia? Cmentarz zajmuje około 2000 metrów kwadratowych i ma plan zbliżony do kwadratu.