sv. Jan Nepomucký

Socha świętego Jana Nepomucena stoi na Placu Wolności (Náměstí Svobody) w Svitávce, niewielkim mieście w powiecie Blansko, na Morawach Południowych w Czechach. To barokowa rzeźba z piaskowca powstała w 1708 roku, dzieło nieznanego z imienia autora. Mimo wspólnego patrona nie ma nic wspólnego ze słynną statuą tego samego świętego na praskim Moście Karola — to odrębny, znacznie skromniejszy zabytek lokalny.

Kim jest przedstawiona postać?

Rzeźba ukazuje świętego w szatach kanonika, z biretem na głowie, trzymającego w skrzyżowanych rękach krucyfiks. Pierwotnie głowę otaczała aureola złożona z pięciu gwiazd o średnicy około 45 centymetrów — nawiązanie do legendy o pięciu gwiazdach, które miały zabłysnąć nad Wełtawą w miejscu utonięcia świętego. Metalowe atrybuty wykonano z miedzi i pokryto olejowym złoceniem, co odróżnia je od surowego kamienia reszty pomnika.

Jak duży jest pomnik?

Cokół ma 190 centymetrów szerokości, 110 centymetrów głębokości i 153 centymetry wysokości, a sama figura świętego mierzy 233 centymetry. Jak na skalę niewielkiego miasteczka, jest to pomnik okazały — widoczny z daleka na otwartej przestrzeni placu.

Dlaczego pomnik kilkukrotnie zmieniał miejsce?

Historia tej konkretnej statuy jest nietypowa jak na lokalny zabytek. Pierwotnie stała na Placu Wolności, ale w 1984 roku przeniesiono ją do pobliskiego kościoła św. Jana Chrzciciela — powodem były powracające powodzie, które od dawna dotykają leżącej nad rzeką Svitavą Svitávki. Dopiero w 2006 roku rzeźba wróciła na swoje historyczne miejsce na placu.

Skąd wzięła się legenda o jej powstaniu?

Choć nazwisko rzeźbiarza nie zostało zapisane, do dziś krąży opowieść tłumacząca, dlaczego akurat tutaj stanęła figura świętego. Według niej pewnemu mężczyźnie w Pradze przyśniło się, że niedaleko Brna leży niewielka osada o nazwie Svitávka i że to właśnie tam, na miejskim placu, należy wznieść statuę świętego Jana Nepomucena. Legenda nie podaje żadnych dalszych szczegółów, ale pozostaje jedynym — choć niepotwierdzonym źródłowo — wyjaśnieniem, skąd wziął się pomysł na budowę.

Czy socha jest chroniona jako zabytek?

Tak. Figuruje w centralnym rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej pod numerem 86976/7-606. Status ten wiązał się z dwiema udokumentowanymi renowacjami: w 2006 roku (koszt około 100 000 koron czeskich) oraz w 2024 roku (308 550 koron czeskich), co pokazuje, że lokalna społeczność regularnie inwestuje w utrzymanie zabytku.

Najczęstsze pytania

Czy to ta sama socha, co na Moście Karola w Pradze? Nie. To odrębny, lokalny pomnik w Svitávce, oddalonej od Pragi o ponad 200 kilometrów. Wspólny jest tylko patron — forma, historia i skala obu rzeźb są zupełnie inne.

Gdzie dokładnie stoi socha? Na Placu Wolności (Náměstí Svobody), w centrum Svitávky, małego miasta w powiecie Blansko na Morawach Południowych.

Kiedy powstała? W 1708 roku. Autor pozostaje nieznany.

Czy socha zawsze stała w tym samym miejscu? Nie — w 1984 roku, z powodu zagrożenia powodziowego, przeniesiono ją do pobliskiego kościoła. Na plac wróciła dopiero w 2006 roku.

Czy warto ją zobaczyć? To niewielki, ale autentyczny barokowy zabytek z ponad trzystuletnią historią — dobry przystanek przy okazji zwiedzania Svitávky i doliny rzeki Svitava.