Synagoga w Boskovicach

Synagoga w Boskovicach, znana też jako Synagoga Maior, to najstarszy i jedyny zachowany do dziś obiekt sakralny dawnego żydowskiego miasta w Boskovicach na Morawach. Budowla stoi w miejscu, gdzie od XVII wieku tętniło życie jednej z najważniejszych gmin żydowskich regionu, a jej wnętrze wciąż zdobią oryginalne malowidła sprzed kilkuset lat.

Jak powstała synagoga?

Podstawową część budowli — przedsionek, główną salę modlitewną oraz galerię dla kobiet na piętrze — wzniesiono w 1639 roku. Prace zlecono Silvestrowi Fiocie, budowniczemu pochodzącemu z włoskiej Chiavenny, który w tamtym czasie był już mieszczaninem boskovickim. Niespełna sześćdziesiąt lat później, w 1698 roku, obiekt rozbudowano o dodatkową nawę, nadając mu kształt, który przetrwał do dziś.

Co zobaczysz w środku?

Największą wartością synagogi jest dekoracja malarska pokrywająca sklepienia i ściany głównej sali. Kompozycje ornamentalne przeplatają się tu z hebrajskimi tekstami liturgicznymi — całość to dzieło żydowskich uchodźców z Polski, którzy trafili do Boskovic w drugiej połowie XVII i w XVIII wieku. Dziś we wnętrzu działa stała ekspozycja muzealna poświęcona historii i zabytkom żydowskiego miasta w Boskovicach, przybliżająca codzienne życie dawnej gminy, jej zwyczaje i dramatyczne losy w czasie II wojny światowej.

Co stało się z synagogą podczas wojny?

W czasie okupacji hitlerowskiej synagogę zamknięto dla wiernych. Budynek zamieniono w magazyn, w którym gromadzono mienie skonfiskowane boskovickim Żydom — dla wielu rodzin był to ostatni ślad po ich dobytku, zanim sami zostali deportowani. Powojenne dziesięciolecia obiekt przetrwał w coraz gorszym stanie technicznym, bez regularnego użytkowania.

Jak wyglądała odbudowa?

Kompleksowa rekonstrukcja synagogi trwała od 1989 do 2001 roku i kosztowała około 12 milionów koron czeskich. Prace rozpoczął boskovicki urząd miejski, a po restytucji majątku żydowskiego w 1994 roku kontynuację i finansowanie przejęła Gmina Żydowska w Brnie. Efekt tych starań — odnowiony budynek z zabezpieczonymi malowidłami — udostępniono zwiedzającym w 2002 roku.

Czy warto połączyć wizytę z innym miejscem?

Tuż naprzeciwko synagogi, w piwnicy domu znanego jako U Templu (nr 3/5), zachowała się dawna żydowska łaźnia rytualna — mykwa. To naturalne uzupełnienie zwiedzania: w jednym miejscu poznaje się salę modlitewną i wystrój religijny, w drugim — codzienny rytuał oczyszczenia, który był integralną częścią życia gminy.

Jak dotrzeć do synagogi w Boskovicach?

Boskovice leżą na Morawach, w Kraju Południowomorawskim, i są dobrze skomunikowane koleją oraz autobusami z Brna i Blanska. Synagoga znajduje się w historycznym centrum dawnej żydowskiej dzielnicy, w pieszej odległości od rynku, co pozwala połączyć jej zwiedzanie ze spacerem po reszcie miasta.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała Synagoga w Boskovicach? Podstawowa część budynku pochodzi z 1639 roku, a rozbudowę o dodatkową nawę przeprowadzono w 1698 roku.

Czy synagoga pełni dziś funkcję sakralną? Nie — od 2002 roku mieści się w niej stała ekspozycja muzealna poświęcona historii żydowskiego miasta w Boskovicach.

Co jest największą atrakcją wnętrza? Oryginalne malowidła ścienne i hebrajskie teksty liturgiczne, wykonane przez żydowskich uchodźców z Polski w XVII i XVIII wieku.

Czy w pobliżu są inne zabytki żydowskiej dzielnicy? Tak — naprzeciwko synagogi, w domu U Templu, zachowała się dawna mykwa (łaźnia rytualna), którą można zwiedzić przy okazji.