sv. Anna

Socha sv. Anny stoi w Lanžhocie, malej moravské obci na jihu Břeclavska, przy kościele parafialnym pod wezwaniem Podwyższenia Świętego Krzyża. To niewielki, ale wymowny pomnik ludowej pobożności, jaki spotyka się w wielu wsiach Podluží i Słowacji Morawskiej — kamienna figura ustawiona w miejscu widocznym z centrum wsi, obok świątyni, tak by każdy mieszkaniec i przechodzień mógł się przy niej zatrzymać.

Kto i kiedy ufundował figurę?

Sochę ufundowała w 1916 roku Anežka Kyclová, wymienkarka (osoba dożywotnio zaopatrywana przez gospodarstwo, które przekazała następcom) mieszkająca w Lanžhocie pod numerem 99. Świadczy o tym napis wyryty na cokole pomnika: „Svatá Anno, oroduj za nás, abychom hodni učiněni byli zaslíbení Kristových. Ke cti a chvále Boží věnovala Anežka Kyclová, výměnkářka v Lanžhotě č. 99. Léta Páně 1916.” Inskrypcja łączy więc modlitewne wezwanie do świętej z jasną informacją o fundatorce i roku powstania figury — rok 1916 przypada na okres I wojny światowej, co dodatkowo tłumaczy religijny charakter fundacji jako aktu proszącego o opiekę w trudnym czasie.

Dlaczego akurat św. Anna?

Wybór patronki nie był przypadkowy. Wśród mieszkańców Lanžhota żywe było przekonanie, że jeśli dzień świętej Anny nie zostanie należycie uczczony, nad okolicą rozpętają się burze, które zniszczą plony i zabudowania. Święta Anna, matka Marii i babka Chrystusa, uchodziła w tradycji ludowej regionu za opiekunkę przed gwałtownymi zjawiskami pogodowymi — rolniczy charakter Podluží, uzależnionego od pogody i urodzaju, sprawiał, że taka wiara miała realne znaczenie dla codziennego życia wsi. Figura miała więc pełnić funkcję nie tylko dewocyjną, ale i ochronną — przypominać o obowiązku świętowania dnia patronki, by odwrócić od wsi niebezpieczeństwo.

Co przedstawia figura?

Ikonograficznie sochy świętej Anny w tym regionie najczęściej ukazują ją jako starszą kobietę uczącą czytać młodą Marię — motyw znany jako „Anna Samotřetí” (Anna z córką i wnukiem, tu w wersji edukacyjnej: babka i wnuczka nad księgą). Taki układ podkreśla rolę Anny jako nauczycielki wiary i przekazicielki tradycji z pokolenia na pokolenie, co dobrze koresponduje z charakterem fundacji — kobieta w podeszłym wieku, przekazująca gospodarstwo następcom, funduje pomnik patronki symbolizującej przekazywanie wiedzy i wiary między pokoleniami.

Miejsce w krajobrazie wsi

Lanžhot leży na styku Moraw, Słowacji i Austrii, w regionie znanym z bogatej tradycji ludowej — strojów, obrzędów i pobożności przydrożnej. Obok figury świętej Anny wieś posiada też inne pomniki religijne: krzyże, kapliczki oraz figurę świętego Jana Nepomucena, co świadczy o żywej niegdyś tradycji stawiania takich znaków wiary przez prywatnych fundatorów. Usytuowanie figury przy kościele, w centralnym punkcie wsi, było typowe dla tego typu fundacji — miejsce miało być widoczne i dostępne dla wszystkich mieszkańców podczas codziennych przejść do świątyni.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi socha świętej Anny? Przy kościele parafialnym w centrum Lanžhota, w miejscu łatwo dostępnym dla mieszkańców i odwiedzających wieś.

Kto ufundował pomnik i kiedy? Anežka Kyclová, wymienkarka z Lanžhota nr 99, w roku 1916 — data i jej imię widnieją na inskrypcji cokołu.

Dlaczego wybrano akurat świętą Annę? Według miejscowego przekonania zaniedbanie jej święta miało sprowadzać burze niszczące plony, więc figura miała przypominać o obowiązku jej czczenia.

Czy w Lanžhocie są inne podobne pomniki? Tak — we wsi znajdują się także figura świętego Jana Nepomucena oraz inne krzyże i kapliczki, typowe dla ludowej pobożności regionu Podluží.