Zamek Stvolínky

Zamek Stvolínky stoi w południowo-zachodniej części wsi Stvolínky, około 10 km od Czeskiej Lipy, na pograniczu Kotliny Czeskolipskiej, Kokořínska i Czeskiego Środogórza. To wczesnobarokowa rezydencja, wzniesiona na miejscu średniowiecznej twierdzy, znana przede wszystkim jako dawna letnia siedziba biskupów litomierzyckich. Dziś, choć budynek przez lata popadał w ruinę, trwa jego stopniowa odbudowa, a obiekt bywa udostępniany podczas wydarzeń kulturalnych.

Skąd wzięła się pierwotna twierdza w Stvolínkach?

W miejscu dzisiejszego zamku stała niegdyś gotycka twierdza z fosą, po raz pierwszy wzmiankowana w 1505 roku, za czasów Viléma z Ilburka. Wieś wraz z umocnieniem ucierpiała w 1444 roku, gdy została spalona przez Łużyczan w trakcie ówczesnych konfliktów zbrojnych. Po roku 1575, za rodu Kurzbachów, obiekt rozbudowano w duchu renesansu, nadając mu charakter bardziej rezydencjonalny niż obronny.

Jak Stvolínky trafiły w ręce biskupów?

Przełomowy moment w historii posiadłości nastąpił w 1647 roku, gdy zadłużony majątek nabył kardynał Arnošt Vojtěch z Harrachu z myślą o nowo utworzonym biskupstwie litomierzyckim. Kilka lat później, w latach 1655–1663, biskup Maxmilián Rudolf Schleinitz zlecił gruntowną przebudowę siedziby w stylu wczesnobarokowym. To właśnie wtedy powstał czteroskrzydłowy układ budynku z wewnętrznymi arkadami, wykorzystujący częściowo gotyckie mury i renesansowe elementy poprzednich faz budowy, całość otoczona fosą. Przy rezydencji założono również barokowy ogród z fontanną, godny letniej siedziby biskupów. Stvolínky pełniły tę funkcję aż do 1950 roku.

Co można zobaczyć we wnętrzach zamku?

Wnętrza zamku zachowały cenne elementy barokowego wystroju – rzadkie sztukaterie oraz fragmenty barokowych fresków i malowideł stropowych. Świadczą one o dawnej randze rezydencji jako siedziby kościelnych dostojników, a nie zwykłego dworu szlacheckiego.

Co działo się z zamkiem po 1950 roku?

Po zniesieniu funkcji biskupiej rezydencji budynek trafił pod zarząd Państwowego Gospodarstwa Rolnego Zahrádky, które w latach 50. i 60. XX wieku wykorzystywało go do celów mieszkalnych i magazynowych. Od lat 70. XX wieku mieściła się tu filia archiwum z Czeskiej Lipy. Te zmiany funkcji, dalekie od pierwotnego przeznaczenia, przyczyniły się do stopniowego niszczenia obiektu.

Czy zamek Stvolínky można dziś zwiedzać?

Zamek nie jest trwale otwarty dla zwiedzających – wciąż trwa jego odbudowa. Dzięki inicjatywie gminy oraz stowarzyszenia Zámek Stvolínky obiekt bywa jednak okazjonalnie udostępniany podczas wydarzeń kulturalnych oraz w wybrane dni w okresie wakacji letnich. Zamek znajduje się obok kościoła Wszystkich Świętych i jest chroniony jako zabytek kultury.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał zamek Stvolínky w obecnej formie? Obecny, wczesnobarokowy kształt zamek zyskał w latach 1655–1663, za sprawą biskupa Maxmiliána Rudolfa Schleinitza, na miejscu wcześniejszej gotyckiej twierdzy i renesansowej przebudowy.

Kto był właścicielem zamku? Od 1647 roku posiadłość należała do biskupstwa litomierzyckiego, które ufundował kardynał Arnošt Vojtěch z Harrachu; wcześniej twierdzą władali m.in. Vilém z Ilburka i ród Kurzbachów.

Do czego służył zamek biskupom? Był ich letnią rezydencją aż do 1950 roku, z towarzyszącym barokowym ogrodem z fontanną.

Czy zamek jest dostępny dla turystów? Nie jest otwarty na stałe – jest w trakcie odbudowy, ale okazjonalnie otwiera się przy okazji wydarzeń kulturalnych i w wybrane dni wakacyjne dzięki staraniom gminy i lokalnego stowarzyszenia.

Co warto zobaczyć w zamku? Rzadkie barokowe sztukaterie oraz zachowane fragmenty fresków i malowideł stropowych we wnętrzach.