Socha świętej Aji na Smíchovie

Socha świętej Aji na Smíchovie to niewielki, barokowy pomnik sakralny stojący we wnęce przy ulicy Nádražní w praskiej dzielnicy Smíchov. Choć dla wielu przechodniów jest to tylko jeden z licznych elementów miejskiej rzeźby religijnej, ma ona ponad dwustupięćdziesięcioletnią historię i status zabytku kultury Republiki Czeskiej.

Kto postawił tę rzeźbę i kiedy powstała?

Figurę wzniesiono w 1770 roku z inicjatywy rektora praskiego kolegium jezuickiego na Starym Mieście, ojca Františka Xavera Wissingera. Miejsce nie zostało wybrane przypadkowo — rzeźba stanęła w pobliżu ogrodu należącego do kolegium, na terenie ówczesnego Smíchova, wtedy jeszcze podmiejskiej okolicy Pragi. Autorstwo dzieła przypisuje się Ignácowi Platzerowi, jednemu z najbardziej cenionych rzeźbiarzy działających w Pradze w drugiej połowie XVIII wieku, znanemu z licznych realizacji barokowych i wczesnoklasycystycznych w mieście.

Jak wyglądała historia obiektu i jego renowacji?

Przez kolejne stulecia rzeźba, wystawiona na działanie warunków atmosferycznych i zmiany otoczenia miejskiego, ulegała stopniowej degradacji. Uszkodzeniu uległy między innymi obie dłonie postaci, złamane w okolicach nadgarstków, a także fragmenty szat i elementy architektonicznego obramowania niszy. W 1954 roku przeprowadzono gruntowną konserwację — prace wykonał akademicki rzeźbiarz Jan Kahan, który uzupełnił brakujące dłonie z piaskowca oraz odtworzył zniszczone partie draperii i architektury przy użyciu sztucznego kamienia. Dzięki tej interwencji figura zachowała swój pierwotny wygląd i mogła przetrwać do dziś w stanie umożliwiającym pełny odczyt kompozycji.

Gdzie dokładnie znajduje się rzeźba?

Pomnik stoi we wnęce przy ulicy Nádražní, jednej z głównych arterii Smíchova łączących tę część Pragi z centrum miasta. Współrzędne geograficzne obiektu to w przybliżeniu 50,064 N, 14,409 E. Lokalizacja przy ruchliwej ulicy sprawia, że rzeźba pozostaje widoczna dla mieszkańców i turystów przemierzających Smíchov na co dzień, choć łatwo ją przeoczyć wśród miejskiej zabudowy.

Jaki ma status ochronny?

Socha świętej Aji na Smíchovie jest wpisana na listę nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej. Taki status oznacza, że obiekt podlega ochronie prawnej i wszelkie prace konserwatorskie czy zmiany w jego otoczeniu wymagają zgody odpowiednich służb ochrony zabytków. Dla Smíchova, dzielnicy, która przeszła w ostatnich dekadach intensywną rewitalizację i modernizację, zachowane drobne zabytki sakralne, takie jak ta figura, stanowią ważne świadectwo dawnej, przedprzemysłowej historii tej części Pragi.

Najczęstsze pytania

Kto jest przedstawiony na rzeźbie? Figura przedstawia świętą określaną w źródłach jako Aja — postać związaną z tradycją barokowej rzeźby sakralnej tego regionu.

Z jakiego okresu pochodzi rzeźba? Pomnik powstał w 1770 roku, w epoce baroku, z fundacji rektora praskiego kolegium jezuickiego.

Kto jest autorem dzieła? Za twórcę uznaje się Ignáca Platzera, cenionego praskiego rzeźbiarza tego okresu.

Czy rzeźba była kiedyś renowana? Tak, w 1954 roku przeprowadzono naprawę uszkodzonych dłoni i elementów szat oraz architektury przez rzeźbiarza Jana Kahana.

Czy warto ją zobaczyć, zwiedzając Smíchov? To niewielki, ale historycznie ciekawy przystanek dla osób interesujących się barokową rzeźbą sakralną i dawną zabudową tej części Pragi, łatwy do połączenia ze spacerem po okolicznych ulicach Smíchova.