Statue of John of Nepomuk in Přeštice

Statua świętego Jana Nepomucena w Přešticach stoi na tamtejszym rynku, noszącym imię Masaryka, w niewielkim czeskim mieście w powiecie Pilzno-Południe. Barokowa rzeźba jest jednym z pięciu elementów zespołu małej architektury na placu — obok niej znajdują się jeszcze trzy inne posągi oraz fontanna. Cały ten zespół jest wpisany do Centralnego Rejestru Zabytków Kultury Republiki Czeskiej, co potwierdza jego wartość historyczną dla lokalnej społeczności.

Kto ufundował rzeźbę i kiedy powstała?

Statua powstała w 1707 roku z inicjatywy i na koszt miejscowego wikarego Jakuba Xawerego Hlávki. To on zdecydował się uhonorować postać świętego Jana Nepomucena w centralnym punkcie miasteczka, co było powszechną praktyką w okresie baroku — święty ten cieszył się wówczas w krajach czeskich wyjątkową czcią jako patron chroniący przed powodziami i oszczerstwem, a jego wizerunki stawiano zwłaszcza w pobliżu mostów, rzek i placów miejskich.

Gdzie dokładnie stoi rzeźba?

Posąg umieszczono w północno-zachodniej części rynku, tuż przed budynkiem ratusza. Taka lokalizacja nie była przypadkowa — sąsiedztwo siedziby władz miejskich podkreślało rangę figury jako punktu odniesienia dla mieszkańców i symbolu opieki duchowej nad miastem. Rynek w Přešticach do dziś pełni funkcję głównego placu miejskiego, a zgrupowanie kilku zabytkowych obiektów w jednym miejscu czyni go interesującym punktem dla osób zwiedzających historyczne centrum.

Z jakiego materiału wykonano statuę?

Rzeźba została wykuta w piaskowcu — materiale chętnie wykorzystywanym w barokowej rzeźbie sakralnej ze względu na stosunkową łatwość obróbki, choć jednocześnie podatnym na erozję i działanie warunków atmosferycznych. Właśnie z tego powodu tego typu obiekty wymagają regularnej konserwacji, by zachować czytelność detali i formy przez kolejne stulecia.

Jak wygląda cokół i konstrukcja pomnika?

Podstawę statuy stanowi niski postument na planie kwadratu, zaopatrzony od strony frontowej w stopień, po którym można się zbliżyć do rzeźby. Na tym cokole wznosi się dwuczęściowa nadbudowa, na której osadzona jest właściwa figura świętego. Taki układ — niski, stopniowany fundament z wyższą, wieloczęściową konstrukcją górną — był typowym rozwiązaniem stosowanym przy barokowych statuach przydrożnych i placowych w regionie czeskim, zapewniającym rzeźbie odpowiednią ekspozycję wizualną na tle otaczającej zabudowy.

Czy statua była kiedyś odnawiana?

Tak, obiekt przeszedł renowację w 2010 roku. Prace konserwatorskie tego typu są konieczne w przypadku piaskowcowych rzeźb eksponowanych na zewnątrz przez ponad trzy stulecia — pozwalają zatrzymać postępującą degradację kamienia oraz przywrócić czytelność rzeźbiarskich detali, które z czasem ulegają zatarciu pod wpływem deszczu, mrozu i zanieczyszczeń powietrza.

Najczęstsze pytania

Jak stara jest statua świętego Jana Nepomucena w Přešticach? Rzeźba pochodzi z 1707 roku, a więc liczy sobie ponad trzysta lat i reprezentuje sztukę barokową.

Kto sfinansował budowę statuy? Fundatorem był miejscowy wikary Jakub Xawery Hlávka, który zainicjował i opłacił jej powstanie.

Gdzie dokładnie można ją znaleźć? Statua stoi na rynku Masaryka w Přešticach, w części północno-zachodniej, bezpośrednio przed budynkiem ratusza.

Z czego wykonano rzeźbę? Materiałem jest piaskowiec, tradycyjnie stosowany w barokowej rzeźbie sakralnej w Europie Środkowej.

Czy statua jest chroniona prawnie jako zabytek? Tak, wraz z pozostałymi elementami zespołu na rynku (trzema innymi posągami i fontanną) jest wpisana do Centralnego Rejestru Zabytków Kultury Republiki Czeskiej.

Kiedy przeprowadzono ostatnią renowację? Ostatnie znane prace konserwatorskie miały miejsce w 2010 roku.