Statue of John of Nepomuk in Nymburk

Socha svatého Jana Nepomuckého w Nymburku to wczesnobarokowa rzeźba z piaskowca stojąca przy moście drogowym na Łabie, jedna z dwóch nymburskich figur tego świętego i zdecydowanie starsza z nich — powstała w 1696 roku, niemal pół wieku przed drugą, z Kostelního náměstí.

Gdzie stoi socha?

Rzeźba znajduje się w niszy będącej pozostałością muru okalającego dawny XVII-wieczny klasztor dominikanów, tuż przy parkingu obok mostu drogowego przez Łabę. To miejsce inne niż jej pierwotna lokalizacja — pomnik pierwotnie stał w niszy budynku farbiarni, który już nie istnieje, a który był miejscem narodzin czeskiego pisarza Františka Rachlíka. Do sochy można dojść pieszo z dworca kolejowego w Nymburku — trasa liczy około 1200 metrów i prowadzi znakowanym niebieskim szlakiem turystycznym obok kościoła św. Idziusza.

Kto wykonał rzeźbę i dla kogo?

Autorem posągu jest Jan Brokoff, założyciel słynnego rodu rzeźbiarzy czynnego na przełomie XVII i XVIII wieku, znanego przede wszystkim z figur zdobiących praski most Karola. Dzieło powstało na zlecenie Samuela Benátský'ego, mieszczanina i urzędnika nymburskiego, co świadczy o tym, że fundacja miała charakter prywatny, typowy dla ówczesnych barokowych wotów dziękczynnych lub błagalnych stawianych w przestrzeni miejskiej.

Dlaczego akurat Jan Nepomucki?

Jan Nepomucki, kapelan na dworze króla Wacława IV, zginął w 1393 roku, zrzucony z praskiego mostu Karola do Wełtawy — według tradycji za odmowę złamania tajemnicy spowiedzi. Z czasem stał się jednym z najpopularniejszych świętych w krajach czeskich, czczonym jako patron ochrony przed powodzią, opiekun mostów i przepraw wodnych oraz patron dyskrecji spowiedzi. Umieszczenie jego figury właśnie przy moście na Łabie, w mieście regularnie narażonym na wylewy rzeki, wpisuje się w typowy dla tego kultu wzorzec — sochy Jana Nepomuckiego stawiano najczęściej właśnie w pobliżu mostów, brodów i nabrzeży.

Czy to zabytek chroniony prawem?

Tak, socha z 1696 roku figuruje w rejestrze zabytków kultury od 1988 roku. To odróżnia ją formalnie od młodszej nymburskiej figury z 1742 roku, stojącej przy kościele św. Idziusza na Kostelním náměstí i wpisanej do rejestru dopiero w 1965 roku — obie rzeźby bywają mylone ze względu na wspólne miasto i temat, ale mają innych fundatorów, inne pierwotne lokalizacje i różnią się o niemal pół wieku.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Rzeźba jest swobodnie dostępna przez cały rok, bez opłat i ograniczeń wejścia — stoi w otwartej przestrzeni publicznej przy ruchliwym skrzyżowaniu komunikacyjnym. Warto zwrócić uwagę na samą niszę, w której się znajduje: to fragment dawnego muru klasztornego, świadek nymburskiej zabudowy sprzed kilku stuleci, dziś w dużej mierze niezachowanej. Zestawienie starego muru z barokową figurą tworzy niewielki, ale autentyczny ślad historii miasta w miejscu, które na co dzień pełni funkcję zwykłego węzła drogowego.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała socha Jana Nepomuckiego w Nymburku przy moście? W 1696 roku, co czyni ją starszą od drugiej nymburskiej figury tego świętego z 1742 roku.

Kto jest autorem rzeźby? Jan Brokoff, założyciel znanego rodu rzeźbiarskiego, twórca licznych figur na praskim moście Karola.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? W niszy pozostałej po murze dawnego klasztoru dominikanów, przy parkingu obok mostu drogowego przez Łabę w Nymburku.

Czy socha stała zawsze w tym miejscu? Nie — pierwotnie znajdowała się w niszy nieistniejącej już farbiarni, w której urodził się pisarz František Rachlík.

Czy to zabytek chroniony prawnie? Tak, od 1988 roku figuruje w rejestrze zabytków kultury.

Dlaczego akurat św. Jan Nepomucki stoi przy moście? Jest czczony jako patron ochrony przed powodzią i opiekun mostów, dlatego jego figury tradycyjnie stawiano właśnie w pobliżu przepraw wodnych.