Maria column in Poděbrady

Kolumna maryjna w Poděbradach to barokowa, piaskowcowa kompozycja rzeźbiarska z figurą Marii Niepokalanej na szczycie i czterema postaciami świętych u podstawy, stojąca na głównym placu miasta – Jiřího náměstí. Powstała w XVIII wieku jako wotum dziękczynne po epidemii dżumy i od dekad pozostaje jednym z symboli reprezentacyjnej części Poděbrad.

Gdzie dokładnie stoi kolumna?

Monument znajduje się na Jiřího náměstí (Placu Jiřího), głównym placu Poděbrad, położonym na zachód od miejscowego zamku i noszącym imię króla Jiřího z Poděbrad. To reprezentacyjna przestrzeń miasta, na której oprócz kolumny stoi także konny pomnik samego króla oraz zabytkowa zabudowa z przełomu XIX i XX wieku – w tym budynek dawnej kasy oszczędnościowej i Dom Okręgowy.

Kiedy powstała i dlaczego ją wzniesiono?

Kolumnę postawiono w 1765 roku, a jej budowa była bezpośrednią odpowiedzią na epidemię morową, która nawiedziła miasto w 1762 roku. Mieszkańcy Poděbrad zbierali fundusze na wzniesienie monumentu przez trzy lata – od 1762 do 1765 roku – licząc, że wotum ku czci Marii przyniesie miastu ochronę przed kolejnymi falami zarazy. Tego rodzaju kolumny morowe (zwane też wotywnymi) są charakterystycznym elementem krajobrazu miast czeskich i środkowoeuropejskich XVII i XVIII wieku.

Kto jest autorem rzeźby?

Autorstwo kompozycji nie jest jednoznacznie potwierdzone. Część źródeł przypisuje pierwszy projekt miejscowemu rzeźbiarzowi i drzeworytnikowi Josefowi Bergmannowi (1713–1789), jednak twórca ostatecznego kształtu sousoší (zespołu rzeźbiarskiego), jaki dziś można oglądać na placu, nie jest znany z całkowitą pewnością.

Jak wygląda kolumna?

Centralnym elementem jest wysoka kolumna z piaskowca, zwieńczona figurą Marii Niepokalanej. U jej podstawy, na cokole, umieszczono cztery rzeźby świętych: świętego Wacława, świętego Wojciecha, świętego Floriana oraz świętego Prokopa. Co ciekawe, pierwotnie miejsce świętego Wacława zajmowała figura świętego Gotarda – w pewnym momencie historii zespołu została ona zastąpiona obecną postacią.

Jaki ma status ochrony i jakie przeszła renowacje?

Kolumna wraz z figurami świętych jest od 1965 roku chroniona jako zabytek kultury (nieruchomy zabytek kultury, ewidencja nr 35365/2-1926). W swojej ponaddwustuletniej historii przechodziła co najmniej dwie większe renowacje: pierwszą w 1837 roku, drugą w 1896 roku, którą przeprowadził rzeźbiarz A. Horák, finansowaną z publicznej zbiórki mieszkańców miasta – podobnie jak sam pierwotny monument.

Co jeszcze warto zobaczyć na placu?

Jiřího náměstí ma bogatą historię sięgającą XV wieku, gdy plac założył lokator Jan Čumpele z polecenia króla Jiřího z Poděbrad. W XVI wieku, za panowania Ferdynanda I, nawierzchnię placu po raz pierwszy wyłożono kostką brukową, a pożary z 1653 i 1681 roku wymusiły na mieszkańcach budowę domów murowanych zamiast drewnianych. Poza kolumną maryjną i pomnikiem konnym króla Jiřího z 1896 roku warto zwrócić uwagę na budynek dawnej Občanské záložny z 1898 roku oraz Okresní dům z 1906 roku. Od 1992 roku cały obszar placu i przylegającej zabudowy jest częścią miejskiej strefy ochrony konserwatorskiej Poděbrad.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi kolumna maryjna w Poděbradach? Na Jiřího náměstí, głównym placu miasta, na zachód od zamku poděbradzkiego.

Kiedy postawiono kolumnę? W 1765 roku, po trzyletniej zbiórce funduszy zainicjowanej po epidemii dżumy z 1762 roku.

Kto jest autorem rzeźby? Autorstwo nie jest pewne – wczesny projekt przypisuje się miejscowemu rzeźbiarzowi Josefowi Bergmannowi, ale twórca ostatecznej wersji zespołu nie jest znany z całkowitą pewnością.

Jakie figury świętych stoją przy kolumnie? Świętego Wacława, świętego Wojciecha, świętego Floriana i świętego Prokopa – pierwotnie zamiast świętego Wacława stała figura świętego Gotarda.

Czy kolumna jest zabytkiem? Tak, od 1965 roku jest wpisana do rejestru zabytków kultury, a od 1992 roku cały plac objęty jest miejską strefą ochrony konserwatorskiej.