Statue of John of Nepomuk by the road in Lázně Kynžvart

Socha świętego Jana Nepomucena przy drodze w Lázních Kynžvarcie to barokowa rzeźba stojąca przy trasie łączącej dawniej zamek z miastem, w niewielkiej miejscowości uzdrowiskowej w Kraju Karlowarskim, u podnóża Gór Kruszcowych. Pomnik pochodzi z 1705 roku i jest jednym z dwóch wizerunków tego świętego, jakie powstały w Lázních Kynžvarcie w epoce baroku — świadectwo szczególnego kultu, jakim cieszył się patron mostów i spowiedzi na ziemiach czeskich po jego kanonizacji.

Kto ufundował rzeźbę?

Fundatorką pomnika była Maria Anna, hrabina Metternich-Winneburg z domu wolna pani von Bissingen, żona ówczesnego pana na zamku w Kynžvarcie. Świadczy o tym inskrypcja umieszczona na cokole, w której figuruje jej pełny tytuł oraz data 1705. Fundacja prywatna, opłacona przez przedstawicielkę rodu władającego okoliczną włością, była typowym sposobem wyrażania pobożności i prestiżu możnych rodzin w XVIII-wiecznej Europie Środkowej — stawiane w ten sposób kapliczki i figury miały chronić drogi, mieszkańców i samych fundatorów przed nieszczęściem.

Dlaczego akurat Jan Nepomucen?

Jan Nepomucen, czeski duchowny zamordowany w 1393 roku z rozkazu króla Wacława IV, został kanonizowany w 1729 roku, jednak jego kult rozwijał się w krajach czeskich znacznie wcześniej, już od przełomu XVII i XVIII wieku. Uznawany za patrona mostów, rzek, żeglarzy i tajemnicy spowiedzi, stawał się w tym okresie jedną z najpopularniejszych postaci barokowej pobożności — jego figury ustawiano przy drogach, mostach i na rynkach niemal w każdym mieście i miasteczku ówczesnych Czech i Moraw. Fakt, że w samym Lázních Kynžvarcie powstały dwa takie pomniki, dobrze pokazuje skalę tego zjawiska nawet w niewielkich miejscowościach.

Jak wygląda pomnik?

Rzeźba ma formę typową dla barokowych przydrożnych statuy świętych: postać duchownego w stroju kanonickim, z biretem i krzyżem, ustawiona na wyprofilowanym cokole z tablicą inskrypcyjną. Umieszczenie jej przy drodze między zamkiem a miastem nie było przypadkowe — trasa ta była wówczas główną arterią komunikacyjną łączącą siedzibę władzy z ośrodkiem miejskim, a figury świętych stawiane wzdłuż takich dróg miały otaczać opieką podróżnych i mieszkańców.

Co warto wiedzieć zwiedzając Lázně Kynžvart?

Lázně Kynžvart to niewielkie miasto uzdrowiskowe znane przede wszystkim z pobliskiego zamku, źródeł mineralnych i tradycji leczniczych sięgających XIX wieku. Socha świętego Jana Nepomucena przy drodze jest jednym z drobniejszych, ale wartościowych elementów krajobrazu kulturowego miejscowości, które warto odwiedzić przy okazji spaceru między centrum a terenami dawnej rezydencji. Obiekt stanowi też przykład typowej dla regionu Karlowarskiego drobnej architektury sakralnej, jaka przetrwała do dziś mimo burzliwej historii XX wieku.

Najczęstsze pytania

Z jakiego roku pochodzi socha? Z 1705 roku, co potwierdza data widniejąca na cokole obok inskrypcji fundacyjnej.

Kto sfinansował budowę pomnika? Maria Anna, hrabina Metternich-Winneburg, żona pana na zamku w Kynžvarcie.

Gdzie dokładnie stoi socha? Przy drodze łączącej dawniej zamek z miastem Lázně Kynžvart.

Czy to jedyna socha Jana Nepomucena w mieście? Nie — jest to druga taka figura powstała w Lázních Kynžvarcie w okresie baroku, co pokazuje, jak popularny był kult tego świętego w regionie.

Dlaczego świętego Jana Nepomucena często przedstawiano przy drogach? Uznawany za patrona mostów i podróżnych, miał otaczać opieką osoby przemieszczające się szlakami komunikacyjnymi, dlatego jego figury stawiano właśnie w takich miejscach.