Zamek Hamrníky

Zamek Hamrníky to dawny dwór myśliwsko-folwarczny stojący na skraju Mariańskich Łaźni, między dworcem kolejowym a osadą Hamrníky, w granicach dzisiejszych Úšovic. Uchodzi za jeden z najstarszych obiektów w okolicy uzdrowiska — starszy nawet niż sama zabudowa spa — i przez wieki zmieniał funkcję: od klasztornego folwarku, przez modną restaurację dla kuracjuszy, po opuszczoną ruinę.

Skąd wzięła się nazwa i kto był pierwszym właścicielem?

Najstarszy zachowany zapis o osadzie pochodzi z 1657 roku i mówi o wolnym dworze nad potokiem Kosí, zwanym Froschhammer. W czasie wojny trzydziestoletniej majątek należał do Jiřího Kryštofa Daniela Froschhammera. W 1665 roku odkupił go premonstrateński klasztor w Teplé, płacąc za niego 3000 złotych — i to właśnie klasztor ukształtował dalsze losy tego miejsca na kolejne stulecia.

Dlaczego dzisiejszy budynek pochodzi dopiero z początku XVIII wieku?

Pierwotna zabudowa spłonęła w 1706 roku w wyniku pożaru, który rozprzestrzenił się z lasów kynżvarckich. Klasztor w Teplé nie odbudował dworu w dawnym kształcie, lecz w latach 1706–1708 wzniósł w południowo-wschodnim narożniku majątku nową rezydencję, znaną jako Villa Hammerhoviana. Projekt przygotował Christoph Dientzenhofer, jeden z czołowych architektów barokowych działających wówczas w Czechach. Obok samego dworu powstały wtedy także zabudowania gospodarcze — stodoła, stajnie — oraz park przeznaczony dla mnichów z Teplé.

Jak Hamrníky stały się celem wycieczek kuracjuszy?

Zamek Hamrníky bywa nazywany najstarszym obiektem spa w Mariańskich Łaźniach, choć nie pełnił tej roli od początku. Dopiero w pierwszej połowie XIX wieku, wraz z rozwojem uzdrowiska, budynek zyskał nową funkcję: otwarto w nim kawiarnię i gospodę, które przyciągały kuracjuszy szukających miejsca na spacer poza centrum spa. W 1832 roku wokół dworu założono park z ławkami, co jeszcze bardziej wzmocniło jego rolę jako popularnego celu krótkich wycieczek.

Co stało się z zamkiem w drugiej połowie XIX i w XX wieku?

Moda na wycieczki do Hamrníky nie utrzymała się na stałe. W drugiej połowie XIX wieku obiekt wrócił do swojej pierwotnej, gospodarczej funkcji — działał tu folwark nastawiony na hodowlę bydła. Po 1948 roku majątek przeszedł na własność państwowych gospodarstw rolnych, co na kolejne dekady zdeterminowało jego wykorzystanie jako zwykłego obiektu rolniczego, z dala od ruchu turystycznego.

Dlaczego dziś zamek jest ruiną?

W latach 90. XX wieku Hamrníky trafiły w ręce prywatne, ale nowi właściciele nie zapewnili budynkowi opieki — obiekt zaczął niszczeć, stojąc pusty i bez zabezpieczenia. Stan ten przypieczętował pożar z 30 lipca 2007 roku: opuszczony zamek, zamieszkiwany wówczas jedynie przez osoby bezdomne, spłonął. Od tego czasu Villa Hammerhoviana pozostaje ruiną, świadczącą jednak wciąż o barokowym rodowodzie i pomyśle Christopha Dientzenhofera.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Hamrníky? Na skraju Mariańskich Łaźni, między dworcem kolejowym a osadą Hamrníky, w granicach dzisiejszych Úšovic.

Kto zbudował obecny budynek zamku? Klasztor premonstratensów w Teplé wzniósł go w latach 1706–1708 według projektu Christopha Dientzenhofera, po tym jak wcześniejszą zabudowę zniszczył pożar.

Dlaczego zamek nazywa się najstarszym obiektem spa w Mariańskich Łaźniach? W pierwszej połowie XIX wieku otwarto w nim kawiarnię i gospodę dla kuracjuszy, a w 1832 roku założono wokół niego park — to czyni go jednym z najwcześniejszych miejsc związanych z obsługą gości uzdrowiska.

Czy zamek Hamrníky można dziś zwiedzać? Nie — obiekt spłonął 30 lipca 2007 roku i od tamtej pory jest opuszczoną ruiną, niedostępną dla turystów jako czynny obiekt.

Jaką funkcję pełnił zamek przed pożarem z 2007 roku? Po okresie świetności jako miejsce wypoczynku kuracjuszy, w drugiej połowie XIX wieku i przez większość XX wieku obiekt służył jako gospodarstwo rolne, m.in. do hodowli bydła.