Berchembogen

Berchembogen to niewielki lovecký zámeček skryty w lesie w okolicach wsi Trstěnice, w powiecie Cheb w kraju karlowarskim. Choć z daleka przypomina bajkowy pałacyk z wieżyczkami, powstał jako miejsce odpoczynku po polowaniu, nie jako rezydencja do stałego zamieszkania – i tę funkcję zachował w architekturze do dziś.

Gdzie w lesie szukać zamku?

Budynek stoi w lesie, około 2,5 km od wsi Trstěnice, do której należy administracyjnie. Dojazd prowadzi odbitką od drogi krajowej I/21, łączącej Chodovą Planą z Chebem – to jedna z głównych tras między Karlowymi Warami a granicą z Niemcami. W pobliżu leży też Horní Ves, mała wieś wchodząca w skład tej samej gminy, co czasem prowadzi do pomyłek przy lokalizowaniu obiektu na mapach. Odosobnienie i otoczenie starego lasu do dziś nadają miejscu charakter myśliwskiego ustronia, dokładnie takiego, jaki miał mu nadać jego twórca.

Kto i kiedy postawił ten zameczek?

Zamek powstał w drugiej połowie XIX wieku na terenie dawnego panství Chodová Planá. Inwestorem był jego właściciel, Jan Arnošt Berchem-Haimhausen, który zlecił budowę jako miejsce krótkich pobytów podczas wypraw łowieckich. Projekt ruszył w latach siedemdziesiątych XIX wieku, pierwotnie z myślą o zakończeniu prac już w 1875 roku, jednak budowa przeciągnęła się i zamek oddano do użytku w 1876 roku. Nazwa Berchembogen to zniemczona wersja nazwiska rodu właściciela, typowa dla nazewnictwa prywatnych rezydencji szlacheckich tego regionu.

Jak wygląda budynek?

Berchembogen to dwupiętrowa budowla o bardzo urozmaiconym, nieregularnym planie – z wejściem umieszczonym pod ozdobnym balkonem, narożnymi wykuszami (ryzalitami) i wieżyczkami. Dachy siodłowe ze schodkowymi szczytami oraz liczne zdobione obramienia okienne i detale architektoniczne nadają całości pseudogotycki charakter, modny w drugiej połowie XIX wieku wśród arystokracji szukającej romantycznej, „starodawnej" formy dla nowych budynków. Efekt jest zamierzony: zameczek miał wyglądać jak dawna warowna posiadłość, choć od początku był budynkiem czysto rekreacyjnym.

Co się z nim działo po wojnie?

Rodzina Berchem-Haimhausen korzystała z zamku do lat czterdziestych XX wieku. Po 1945 roku obiekt, jak wiele majątków szlacheckich w regionie, przeszedł na własność państwa i został przekazany przedsiębiorstwu Státní lesy (Państwowe Lasy), które administrowało nim jako obiektem gospodarczym związanym z leśnictwem. Od 1963 roku Berchembogen figuruje jako zabytek kultury chroniony prawem, co uchroniło budynek przed rozbiórką czy przebudową w okresie, gdy wiele podobnych obiektów na terenach przygranicznych ulegało zniszczeniu.

Czym jest Berchembogen dzisiaj?

Od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku budynek służy jako zajazd/gospoda – funkcja, która w pewnym sensie kontynuuje jego pierwotne przeznaczenie miejsca odpoczynku w leśnym otoczeniu, tylko już nie wyłącznie dla właścicieli majątku, a dla każdego, kto zapuści się w te lasy między Chodovą Planą a Chebem. To wciąż niewielki, mało znany punkt na mapie regionu, ale dla miłośników historycznej architektury i spokojnych leśnych wędrówek – ciekawy cel wycieczki.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Berchembogen? W lesie około 2,5 km od wsi Trstěnice, w powiecie Cheb, w kraju karlowarskim, przy drodze I/21 z Chodovej Planej do Chebu.

Kto zbudował Berchembogen i kiedy? Zamek zbudował w latach 1870–1876 Jan Arnošt Berchem-Haimhausen, właściciel panství Chodová Planá, jako lovecký zámeček.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje budynek? Pseudogotyk – dwupiętrowa budowla z ryzalitami, wieżyczkami, schodkowymi szczytami i bogatym detalem architektonicznym.

Co stało się z zamkiem po 1945 roku? Został znacjonalizowany i przekazany przedsiębiorstwu Státní lesy; od 1963 roku jest chronionym zabytkiem kultury.

Czy można dziś odwiedzić Berchembogen? Tak, od lat dziewięćdziesiątych XX wieku budynek działa jako zajazd/gospoda dostępna dla turystów.