zámek Chodová Planá

Zámek Chodová Planá stoi na skraju miasteczka o tej samej nazwie, w powiecie Tachov, tuż przy czesko-niemieckiej granicy. To budowla znacznie młodsza, niż mogłoby się wydawać po nazwie miejscowości — powstała dopiero na początku XX wieku, choć sama Chodová Planá ma za sobą znacznie dłuższą historię związaną z warownią i lokalnym piwowarstwem.

Kto zbudował zámek i kiedy powstał?

Obecny zamek wzniesiono w latach 1902–1904 z inicjatywy hrabiego Hansa Ernsta von Berchem-Haimhausen, właściciela miejscowych dóbr. Projekt przygotował wiedeński architekt R. Feldschark, a samą realizację budowlaną prowadził miejscowy budowniczy Thomas Thuner. Efektem jest rezydencja utrzymana w stylu neorenesansowym — reprezentacyjna siedziba rodowa, a nie obiekt obronny.

Park otaczający zamek powstał wcześniej niż sam budynek, również z inicjatywy hrabiego Berchem-Haimhausena. W jego obrębie znajduje się stary cmentarz żydowski — ślad dawnej obecności społeczności żydowskiej w tej części Czech.

Co działo się z zamkiem po drugiej wojnie światowej?

Po 1945 roku majątek przeszedł na własność państwa. W latach 50. XX wieku budynek i znaczna część parku zostały zajęte przez wojsko — mieściła się tu jednostka Straży Granicznej garnizonu Planá. Wojsko korzystało z obiektu aż do 1990 roku, co na dekady zamknęło zamek dla zwiedzających i przyczyniło się do jego stopniowego niszczenia.

Co jest w zamku dzisiaj?

Obecnie właścicielem zamku jest gmina Chodová Planá. Po latach zaniedbania obiekt przeszedł gruntowną rewitalizację — prace remontowe prowadzone w latach 2023–2025 zakończyły się przekształceniem dawnej rezydencji w dom seniora, prowadzony przez firmę Senlife. Zamek, który przez dekady stał pusty i niszczał, zyskał więc nową, użytkową funkcję, zachowując przy tym historyczną bryłę i charakter założenia parkowego.

Dlaczego Chodová Planá kojarzy się z piwem, a nie tylko z zamkiem?

Nazwa miejscowości od dawna wiąże się z tradycją piwowarską — działa tu rodzinny browar Chodovar, którego pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1573 roku, choć piwniczne korytarze wykute w granitowym masywie są jeszcze starsze, sięgają XIV wieku. Według miejscowej legendy to pies o imieniu Albi miał odnaleźć w okolicy obfite źródło wody, dzięki któremu rozwinęło się tu warzenie piwa — postać psa do dziś widnieje w symbolice miejscowego cechu słodowniczego.

Piwniczne początki wiążą się z istnieniem znacznie starszego, średniowiecznego grodu, który dał nazwę miejscowości. Po przyłączeniu Chebska do Królestwa Czeskiego przez Jana Luksemburskiego w 1322 roku dawna warownia straciła znaczenie strategiczne i z czasem zanikła — to zupełnie inny obiekt niż neorenesansowy zamek z początku XX wieku, choć oba wiążą się z historią tego samego miejsca.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Chodovej Planej jest dostępny dla turystów? Po zakończeniu rewitalizacji w 2025 roku budynek pełni funkcję domu seniora prowadzonego przez firmę Senlife, nie jest to więc obiekt muzealny w klasycznym rozumieniu — zwiedzanie wnętrz nie jest głównym przeznaczeniem miejsca.

W jakim stylu zbudowano zamek? W stylu neorenesansowym, charakterystycznym dla rezydencji szlacheckich budowanych w monarchii austro-węgierskiej na przełomie XIX i XX wieku.

Czy to ten sam obiekt, co dawny gród przy browarze Chodovar? Nie. Obecny zamek to budowla z lat 1902–1904. Starszy, średniowieczny gród, z którym wiążą się piwniczne tradycje Chodovaru, zanikł jeszcze przed nowożytnością, po utracie znaczenia strategicznego w XIV wieku.

Kto był właścicielem zamku przed 1945 rokiem? Ród Berchem-Haimhausen, a konkretnie hrabia Hans Ernst von Berchem-Haimhausen, z którego inicjatywy zamek i otaczający go park powstały.