Statue of Bedřich Smetana in Litomyšl

Pomnik Bedřicha Smetany stoi na dolnym końcu Smetanova náměstí w Litomyšlu — mieście, w którym kompozytor przyszedł na świat. Brązowa figura, licząca 1,7 metra wysokości, przedstawia stojącego mężczyznę w lekkim kontrapoście: lewą rękę wspiera na biodrze, w prawej trzyma partyturę nutową. To jeden z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych pomników w mieście, ustawiony w samym sercu placu noszącego imię kompozytora.

Kto stworzył pomnik i jak trafił na Smetanovo náměstí?

Autorem rzeźby jest Jan Štursa, jeden z czołowych czeskich rzeźbiarzy pierwszych dekad XX wieku. Architektoniczne rozwiązanie samego pomnika — a więc sposób osadzenia figury na cokole i jej wpisania w przestrzeń placu — zaprojektował Pavel Janák, architekt znany z realizacji w duchu czeskiego kubizmu i późniejszego funkcjonalizmu. Połączenie rzeźbiarza i architekta w jednym przedsięwzięciu było typowe dla większych pomników publicznych tamtego okresu: figura miała nie tylko przedstawiać postać, ale też harmonijnie współgrać z otoczeniem placu.

Kiedy odsłonięto pomnik i z jakiej okazji?

Pomnik odsłonięto 22 czerwca 1924 roku. Data nie była przypadkowa — rok 1924 to setna rocznica urodzin Bedřicha Smetany, urodzonego w Litomyšlu w 1824 roku. Miasto zdecydowało się uczcić tę rocznicę trwałym pomnikiem właśnie w miejscu, z którym kompozytor był związany od dzieciństwa, nadając placowi w centrum Litomyšla jego dzisiejszą nazwę — Smetanovo náměstí.

Co dokładnie przedstawia rzeźba?

Štursa pokazał Smetanę nie w pozie oficjalnej czy pomnikowej sztywności, lecz w chwili skupienia — stojącego swobodnie, z partyturą w dłoni, jakby w trakcie pracy twórczej lub tuż po niej. Taki wybór odróżnia pomnik od wielu XIX-wiecznych monumentów przedstawiających znane postacie w postawie ceremonialnej; tutaj kompozytor pozostaje w naturalnej, niemal codziennej pozie, z instrumentem swojej pracy — nutami — w ręku.

Dlaczego warto zobaczyć to miejsce, zwiedzając Litomyšl?

Smetanovo náměstí to jeden z najbardziej reprezentacyjnych placów miasta, otoczony renesansowymi i barokowymi kamienicami z podcieniami. Pomnik stoi na jego dolnym krańcu, więc spacer od zamku litomyšlskiego w stronę placu prowadzi turystę naturalnie w jego pobliże. Dla osób śledzących szlak miejsc związanych z kompozytorem — łącznie z rodzinnym domem przy zamkowym browarze — pomnik jest logicznym punktem na trasie, łączącym pamięć o Smetanie z przestrzenią publiczną noszącą jego imię.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik Bedřicha Smetany? Na dolnym końcu Smetanova náměstí w Litomyšlu (część miasta Litomyšl-Město).

Kto jest autorem pomnika? Rzeźbę wykonał Jan Štursa, a architektoniczne rozwiązanie osadzenia pomnika zaprojektował Pavel Janák.

Kiedy odsłonięto pomnik? 22 czerwca 1924 roku, w setną rocznicę urodzin kompozytora.

Z jakiego materiału wykonano pomnik i jakie ma wymiary? Figura jest z brązu i mierzy 1,7 metra wysokości.

Co przedstawia rzeźba? Stojącego Bedřicha Smetanę w swobodnej pozie, z partyturą nutową w prawej ręce.

Dlaczego pomnik postawiono właśnie w Litomyšlu? Bo to rodzinne miasto kompozytora — tu się urodził, a plac, na którym stoi pomnik, nosi dziś jego imię.