St. James' Church, Antwerp

Kościół św. Jakuba (St. James' Church) w Antwerpii to dawny kościół kolegiacki, jeden z najbogaciej wyposażonych wnętrz sakralnych w mieście. Stoi na miejscu dawnego hospicjum i kaplicy, z których korzystali pielgrzymi wędrujący do Santiago de Compostela — i do dziś pełni funkcję kościoła pielgrzymkowego dla osób udających się w tę samą podróż.

Kto zaprojektował budynek?

Budowę zaprojektowali przedstawiciele rodziny Waghemakere oraz Rombout Keldermans, architekt znany z licznych realizacji w regionie Niderlandów. Kościół powstał w stylu gotyku brabanckiego — odmianie gotyku charakterystycznej dla dzisiejszej Belgii i południowej Holandii, rozpoznawalnej po strzelistych, dekoracyjnych formach architektonicznych.

Co znajduje się we wnętrzu?

Wnętrze świątyni kontrastuje z gotycką bryłą zewnętrzną — wyposażenie i dekoracje wykonano głównie w stylu barokowym, co nadaje kościołowi wyjątkowo bogaty, wręcz teatralny charakter. Znajdują się tu obrazy czołowych antwerpskich malarzy XVI i XVII wieku, w tym Maertena de Vosa, Petera Paula Rubensa oraz Jacoba Jordaensa — trzech twórców, którzy ukształtowali obraz flamandzkiego malarstwa barokowego.

Oprócz malarstwa kościół kryje obfitość marmurowych rzeźb oraz mebli liturgicznych wykonanych przez antwerpskich rzeźbiarzy: Artusa Quellinusa Młodszego, Pietera Verbrugghena Starszego, Jana Pietera van Baurscheita Starszego, Jana Claudiusa de Cocka oraz Michiela van der Voorta Starszego. To grono artystów odpowiadało za znaczną część barokowej dekoracji rzeźbiarskiej w mieście, a ich prace w kościele św. Jakuba pokazują pełen zakres ich warsztatu — od monumentalnych ołtarzy po drobne detale snycerskie.

Ile ołtarzy ma kościół?

Świątynia posiada aż 24 ołtarze — liczba niezwykła jak na pojedynczy kościół, świadcząca o zamożności fundatorów i znaczeniu tego miejsca w życiu religijnym dawnej Antwerpii. Każdy z ołtarzy był fundowany osobno, zwykle przez zamożne rodziny mieszczańskie lub cechy rzemieślnicze, co tłumaczy różnorodność stylistyczną i tematyczną wystroju.

Kto jest tu pochowany?

Kościół św. Jakuba pełni również funkcję miejsca ostatniego spoczynku wielu znaczących mieszkańców Antwerpii. Najsłynniejszym z nich jest Peter Paul Rubens, pochowany tu wraz ze swoją żoną Heleną Fourment. Fakt, że jeden z najważniejszych malarzy epoki baroku spoczywa właśnie w tym kościele, czyni go miejscem szczególnie istotnym dla historii sztuki europejskiej — odwiedzający mogą zobaczyć zarówno grób artysty, jak i dzieła malarskie z jego kręgu w tym samym wnętrzu.

Najczęstsze pytania

Czy kościół nadal pełni funkcję pielgrzymkową? Tak — mimo że pierwotny hospicjum i kaplica dla pielgrzymów do Santiago de Compostela dawno przestały istnieć w swojej pierwotnej formie, sam kościół nadal jest odwiedzany przez pielgrzymów podążających tym szlakiem.

Jakie dzieła sztuki warto zobaczyć w środku? Obrazy Rubensa, Jordaensa i de Vosa oraz rzeźby i meble kościelne wykonane przez czołowych antwerpskich snycerzy i rzeźbiarzy epoki baroku.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? W centrum Antwerpii, w Belgii, pod współrzędnymi 51.22021, 4.41056.

Czym jest gotyk brabancki? To regionalna odmiana architektury gotyckiej, rozwinięta w Brabancji (dzisiejsza Belgia i część Holandii), w której zaprojektowano m.in. bryłę tego kościoła.