Carmel convent of Antwerp

Klasztor Karmelitanek (Karmelietessenklooster) przy ulicy Rosier w Antwerpii to jeden z najstarszych zachowanych zespołów klasztornych w mieście, założony na początku XVII wieku przez hiszpańskie karmelitanki bose związane bezpośrednio z reformą świętej Teresy z Ávila.

Skąd wzięła się wspólnota?

Klasztor powstał z inicjatywy Anny od św. Bartłomieja (Anna van Sint-Bartholomeüs), bliskiej współpracownicy i powiernicy Teresy z Ávila, która osobiście uczestniczyła w reformie zakonu karmelitańskiego w Hiszpanii. 6 listopada 1612 roku matka Anna odprawiła pierwszą mszę świętą w wynajętym domu w parafii św. Jakuba w Antwerpii wraz z trzema innymi siostrami — to właśnie ta chwila uznawana jest za formalny początek wspólnoty w mieście. Ponieważ w Antwerpii działały równolegle karmelitanki angielskie, mieszkańcy zaczęli nazywać hiszpańską wspólnotę „hiszpańskimi teresjankami", by odróżnić ją od sąsiedniego konwentu.

Przeprowadzka na Rosier i budowa kościoła

Wynajęty dom okazał się zbyt mały, dlatego już w 1615 roku zakonnice przeniosły się na ulicę Rosier, gdzie klasztor znajduje się do dziś. We wrześniu 1615 roku kamień węgielny pod nowy zespół klasztorny położyli arcyksiążę Albert i arcyksiężna Izabela, ówcześni władcy Niderlandów Hiszpańskich, co świadczy o randze, jaką nadano tej fundacji. Sama Izabela 15 sierpnia 1615 roku osobiście położyła pierwszy kamień pod przylegający do klasztoru kościół karmelitański. Budowę niewielkiej świątyni ukończono jednak dopiero po dwóch dekadach — prace budowlane trwały w latach 1636–1639.

Kasata, wojskowe przeznaczenie i powrót zakonnic

Losy klasztoru odzwierciedlają burzliwą historię religijną Niderlandów Południowych. W 1783 roku, w ramach józefińskich reform kasujących kontemplacyjne zgromadzenia zakonne w monarchii habsburskiej, wspólnotę rozwiązano, a wyposażenie klasztoru wyprzedano. Budynki klasztorne zamieniono na koszary wojskowe, natomiast kościół posłużył jako magazyn siana — praktyczne, świeckie przeznaczenie miejsca kultu było typowym losem skasowanych klasztorów tamtego okresu. Dopiero w 1801 roku karmelitanki mogły powrócić do Antwerpii na stałe, choć odzyskanie pełnych praw własności do kościoła zajęło kolejne dekady — nastąpiło to w 1843 roku.

Dlaczego warto zobaczyć to miejsce dzisiaj?

Zespół klasztorny przy Rosier należy do nielicznych w Antwerpii miejsc, które nieprzerwanie od czterech wieków kojarzone są z życiem kontemplacyjnym karmelitanek bosych, mimo okresu świeckiego użytkowania w XVIII i na początku XIX wieku. Fundacja z bezpośrednim udziałem arcyksięcia Alberta i arcyksiężnej Izabeli podkreśla, jak istotną rolę odgrywały wówczas nowe fundacje zakonne w polityce religijnej rządzących Niderlandami Hiszpańskimi. Klasztor i przylegający do niego kościół są dziś wpisane do inwentarza dziedzictwa niematerialnego regionu Flandrii jako obiekty o wartości historycznej i architektonicznej.

Najczęstsze pytania

Kto założył klasztor karmelitanek w Antwerpii? Wspólnotę założyła w 1612 roku Anna od św. Bartłomieja, bliska współpracownica świętej Teresy z Ávila, wraz z trzema innymi siostrami zakonnymi.

Kiedy zbudowano kościół klasztorny? Kamień węgielny pod kościół położono w 1615 roku, a same prace budowlane prowadzono w latach 1636–1639.

Co działo się z klasztorem po jego kasacie w 1783 roku? Budynki klasztorne zamieniono na koszary wojskowe, a kościół pełnił funkcję magazynu siana, aż do powrotu zakonnic w 1801 roku.

Dlaczego wspólnotę nazywano „hiszpańskimi teresjankami"? By odróżnić ją od równolegle działającej w Antwerpii wspólnoty karmelitanek angielskich, obecnej w mieście od 1619 roku.