SS Exodus

SS Exodus to jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Sète, francuskim porcie na Lazurowym Wybrzeżu, skąd w lipcu 1947 roku wypłynął statek, który stał się symbolem walki o powstanie Izraela. Na Môle Saint-Louis, jednym z molo osłaniających port, umieszczono tablice przypominające tamte wydarzenia.

Co się tu wydarzyło?

W nocy z 10 na 11 lipca 1947 roku z Sète wyruszył statek President Warfield, pływający wcześniej pod panamską flagą. Na jego pokładzie znalazło się 4554 osób – kobiet, mężczyzn i dzieci, którzy przeżyli Holokaust i chcieli dostać się do Palestyny, będącej wówczas pod brytyjskim mandatem. Rejs zorganizowała żydowska organizacja Hagana, która wyczarterowała jednostkę i odpowiadała za całą operację.

Kilka dni po opuszczeniu francuskich wód terytorialnych statek zmienił nazwę na Exodus 1947, a panamską flagę zastąpiono izraelską. Gdy jednostka zbliżała się do wybrzeży Palestyny, brytyjskie samoloty rozpoznawcze śledziły jej trasę, a niedługo potem okręty Royal Navy zatrzymały statek na wodach międzynarodowych. 18 lipca doszło do starcia między marynarzami brytyjskimi a pasażerami. Statek został zmuszony do zawinięcia do Hajfy, skąd brytyjscy żołnierze usunęli uchodźców, a ci – po nieudanych staraniach o zgodę Francji na ich przyjęcie – zostali odesłani do obozów dla przesiedleńców w Niemczech.

Kto odpowiadał za bezpieczeństwo wyjazdu?

Za bezpieczeństwo portu w Sète w lipcu 1947 roku odpowiadał komisarz Leboutet. To on podjął decyzję o zorganizowaniu wyjścia statku w spokojnych warunkach, licząc na wyrozumiałość i solidarność mieszkańców miasta wobec uchodźców.

Co można zobaczyć na miejscu?

Na Môle Saint-Louis w Sète znajdują się dziś tablice pamiątkowe poświęcone tej historii. Jedna nosi nazwę „Exodus 1947”, druga przywołuje postać komisarza Leboutet, a kolejna, nowsza, wyposażona jest w kod QR odsyłający do pełnej opowieści o tej odysei. Władze miasta odsłoniły część z nich przy okazji siedemdziesiątej rocznicy wydarzeń, podkreślając wagę zachowania pamięci o tym epizodzie historii Sète i historii powstania Izraela.

Jak dotrzeć na miejsce?

Môle Saint-Louis znajduje się w obrębie portu w Sète, w łatwo dostępnej części miasta, blisko nabrzeży i głównych atrakcji turystycznych. Można do niego dojść pieszo z centrum Sète – spacer wzdłuż kanałów i nabrzeży portowych jest jednym z popularniejszych sposobów zwiedzania miasta.

Kiedy przyjechać?

Miejsce można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepsze warunki do spacerów wzdłuż molo i portu zapewniają wiosna i jesień, gdy panuje przyjemna temperatura, a tłumy turystów są mniejsze niż w środku lata. Warto połączyć wizytę z lipcową rocznicą wydarzeń z 1947 roku, gdy w Sète odbywają się okazjonalne uroczystości pamięci.

Najczęstsze pytania

Czym był statek Exodus? Był to statek President Warfield, wyczarterowany przez Haganę w celu przewiezienia ocalałych z Holokaustu do Palestyny. Podczas rejsu zmienił nazwę na Exodus 1947, co dało nazwę całej historycznej odysei.

Ile osób było na pokładzie? Na statku znajdowało się 4554 pasażerów – kobiet, mężczyzn i dzieci, którzy przeżyli wojnę i Holokaust.

Dlaczego statek wyruszył właśnie z Sète? Sète było portem, z którego dało się zorganizować wyjście statku w relatywnie spokojnych warunkach. Kluczową rolę odegrał komisarz Leboutet, odpowiedzialny za bezpieczeństwo portu, który zgodził się umożliwić wypłynięcie jednostki.

Co stało się po zatrzymaniu statku przez Brytyjczyków? 18 lipca 1947 roku brytyjskie okręty zatrzymały Exodus na wodach międzynarodowych, doszło do starcia z pasażerami, a statek został zmuszony do zawinięcia do Hajfy. Uchodźcy zostali odesłani do obozów dla przesiedleńców w Niemczech, ponieważ Francja nie zgodziła się ich przyjąć na żądanie Wielkiej Brytanii.