Moulin de Roquemengarde

Moulin de Roquemengarde to zespół dwóch dawnych młynów wodnych wznoszących się nad brzegami rzeki Hérault, we wsi Saint-Pons-de-Mauchiens w departamencie Hérault. Budowle łączy zatapialna kamienna kładka, a same młyny zachowały formę niewielkich fortyfikacji — dziś to jeden z ciekawszych zabytków przemysłowych regionu, choć od dawna nieczynny.

Kiedy powstał młyn w Roquemengarde?

Pierwsza wzmianka o młynie na tym miejscu pochodzi z 1068 roku. Zbudowała go Ermengarda, wicehrabina Carcassonne i Béziers — od jej imienia wywodzi się nazwa Roquemengarde. W 1164 roku obiekt przeszedł na własność opactwa w Gellone (dzisiejsze opactwo Saint-Guilhem-le-Désert), a w 1219 roku młyny przekazano biskupowi Agde.

Jak zbudowane są młyny?

Zespół tworzą dwa budynki. Pierwszy stoi tuż przy lewym brzegu rzeki, drugi — pośrodku jej koryta; łączy je zatapialna kamienna kładka. Jeden z budynków zachował układ XIII-wiecznej wieży obronnej o wysokości 16 metrów, drugi ma średniowieczną, umocnioną podstawę, na której w XVII wieku dobudowano dwa jaśniejsze piętra mieszkalne. Mimo przebudowy z epoki Ludwika XIV oba obiekty stoją na starszych fundamentach — prawdopodobnie sięgających czasów galorzymskich.

Do czego służyły młyny?

Woda z Hérault napędzała cztery koła wodne, zasilane przez system śluz i jazów regulujących przepływ rzeki. Podstawową funkcją młynów było mielenie zboża na mąkę, ale na przestrzeni wieków w tym miejscu prowadzono także inną działalność związaną z wykorzystaniem siły wodnej — od produkcji papieru i tkanin po wytwarzanie drobnych wyrobów metalowych. Kamienie młyńskie, które dziś leżą częściowo w piasku na dnie rzeki, są świadkiem tej wielowiekowej aktywności.

Czy młyny wciąż działają?

Nie. Młyny zostały wyłączone z użytku na początku XX wieku, głównie z powodu powtarzających się powodzi na Hérault. Budynki nie są zdatne do zamieszkania właśnie z powodu ryzyka zalania, choć ich stan ogólny oceniany jest jako dobry. Obiekt ma też znaczenie pośrednie — wpływa na warunki hydrogeologiczne, z których korzysta pobliska wieś przy zaopatrzeniu w wodę pitną.

Czy Moulin de Roquemengarde jest zabytkiem?

Tak. Oba budynki młyna zostały wpisane do rejestru zabytków (monument historique) na mocy decyzji z 3 kwietnia 1935 roku. W 2018 roku, decyzją z 5 września, ochronę rozszerzono na cały zespół — wieże, jazy, instalacje hydrauliczne oraz przylegający do młyna dom.

Czy można zwiedzić młyn?

Moulin de Roquemengarde jest własnością prywatną, ale lokalne Stowarzyszenie Przyjaciół Roquemengarde organizuje na miejscu zwiedzanie grupowe na życzenie, a także konferencje, recitale, degustacje, konkursy i warsztaty tematyczne związane z historią młynarstwa w regionie.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Moulin de Roquemengarde? Nad rzeką Hérault, na terenie wsi Saint-Pons-de-Mauchiens, w departamencie Hérault w regionie Oksytania.

Kto zbudował młyn? Pierwszy młyn na tym miejscu wzniosła w 1068 roku Ermengarda, wicehrabina Carcassonne i Béziers.

Czy młyny wciąż są czynne? Nie, przestały działać na początku XX wieku z powodu powodzi i pozostają nieczynne do dziś.

Czy młyn jest chroniony prawnie? Tak, jest wpisany do rejestru zabytków od 1935 roku, a od 2018 roku ochroną objęto cały zespół, w tym jazy i instalacje hydrauliczne.

Czy można go zwiedzić? Tak, na życzenie grupy — za pośrednictwem lokalnego stowarzyszenia opiekującego się obiektem, który organizuje też wydarzenia kulturalne na miejscu.