Zamek Smiřice

Zamek Smiřice to barokowa rezydencja wyrosła z gotyckiej warowni wodnej, stojąca w centrum miasteczka Smiřice nad Łabą, w powiecie Hradec Králové w kraju kralovohradeckim. Choć dziś budynek stoi pusty i czeka na zakończenie remontu, jego historia sięga końca XIV wieku i wiąże kilka znaczących czeskich rodów szlacheckich.

Kiedy powstała pierwsza warownia?

Pierwsza wzmianka o obronnej tvrzy w Smiřicach pochodzi z 1392 roku. Do 1476 roku posiadłość należała do rodu Smiřickich ze Smiřic, którzy dali miejscowości nazwę. Od 1498 roku właścicielami warowni był ród Trčków z Lípy – to za ich czasów, w drugiej połowie XVI wieku, średniowieczna wodna twierdza zaczęła zmieniać charakter na wzór włoskich rezydencji renesansowych.

Jak doszło do przebudowy na zamek barokowy?

Kluczowy moment w historii obiektu przypadł na 1661 rok, gdy Antonín Pankrác Gallas przekształcił dawną warownię w barokowy zamek. W 1685 roku posiadłość odkupiła Isabela Magdalena Šternberková, a za jej rządów, w latach 1696–1699, wzniesiono przy zamku okazałą kaplicę Zjawienia Pańskiego – dziś to ona uchodzi za najcenniejszy zabytek w mieście. W 1715 roku majątek trafił w ręce rodu Paarów na mocy małżeństwa, a pod koniec XVIII wieku (źródła podają rok 1780) posiadłość odkupił cesarz Józef II.

Kto był kolejnym właścicielem zamku?

W 1863 roku majątek smiřicki, wraz z zamkiem, nabył liberecki przemysłowiec Johann Liebieg, który przeprowadził jego modernizację. Po powstaniu Czechosłowacji, w 1918 roku, zamek przeszedł na własność państwa. W kolejnych dziesięcioleciach mieściła się w nim szkoła rolnicza (do 1950 roku), a później siedziba państwowego gospodarstwa rolnego oraz zakładu przetwórstwa mięsnego.

Jak wygląda zamek pod względem architektonicznym?

Zamek to czterokrzydłowy, dwupiętrowy budynek zbudowany wokół prostokątnego dziedzińca, otoczonego arkadami wspartymi na czworobocznych filarach. Główną fasadę dzieli płytki, centralnie umieszczony ryzalit, a portal wejściowy zdobią motywy wojskowe – ich obecność tłumaczy się związkami rodu Gallasów i późniejszych właścicieli z karierą wojskową. Do zamku przylega barokowa kaplica Zjawienia Pańskiego z lat 1696–1699, wyróżniająca się cennymi malowidłami sufitowymi z początku XVIII wieku. Od 1995 roku kaplica ma status narodowego zabytku kultury, sam zamek zaś figuruje jako zwykły zabytek kultury.

W jakim stanie jest zamek dzisiaj?

Obecnie właścicielem zamku jest miasto Smiřice. Budynek nie jest dostępny dla zwiedzających – od 2013 roku trwają prace rekonstrukcyjne, mające przywrócić mu dawną świetność. Do tego czasu obiekt pozostaje zamknięty, choć jego bryła, widoczna z zewnątrz, wciąż dominuje nad układem urbanistycznym miasteczka.

Co warto wiedzieć o samym miasteczku?

Smiřice leży na prawym brzegu Łabu, na terenie Tabuli Łabskiej Wschodniej, i liczy około 3 100 mieszkańców. To niewielkie, spokojne miasto w powiecie Hradec Králové, którego układ przestrzenny od wieków kształtowała bliskość rzeki oraz obecność zamku – mimo że dziś obiekt czeka na remont, to właśnie on pozostaje najważniejszym punktem odniesienia dla historii tego miejsca.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Smiřicach można zwiedzać? Nie – obiekt jest obecnie zamknięty, trwa jego rekonstrukcja rozpoczęta w 2013 roku.

Kto zbudował obecny, barokowy kształt zamku? Barokową przebudowę przeprowadził w 1661 roku Antonín Pankrác Gallas, przekształcając wcześniejszą warownię wodną.

Jaki jest najcenniejszy zabytek na terenie zamku? Kaplica Zjawienia Pańskiego z lat 1696–1699, od 1995 roku uznana za narodowy zabytek kultury, z cennymi malowidłami sufitowymi.

Kto jest właścicielem zamku obecnie? Zamek należy do miasta Smiřice.

Jak dawna jest historia zamku? Pierwsza wzmianka o warowni w tym miejscu pochodzi z 1392 roku, a wśród jej właścicieli byli między innymi Smiřičtí, Trčkowie, Gallasowie, Šternberkowie i Paarowie.